مالیات بر مصرف چیست؟ 

شاید تا به حال عبارت مالیات بر مصرف به گوشتان خورده باشد و با انواع مالیات بر مصرف نیز آشنایی داشته باشید. در ابتدا بهتر است تعریفی کلی از مالیات خدمت شما ارائه بدهیم. در مجموع، می‌توان گفت که، مالیات عبارتند از هزینه اجباری که به وسیله دولت‌های ملی، ایالتی و یا محلی از مشاغل و افراد مختلف جمع‌آوری می‌شود. به طور معمول، این هزینه‌ها تمامی فعالیت‌ها و خدمات دولتی و کالاها را پوشش می‌دهد.  Consumption Tax، یکی از آن مواردی است که، کسب اطلاعاتی در رابطه با آن خالی از لطف نیست. پس در این مقاله جامع با پارمیس همراه باشید.

مفهوم مالیات بر مصرف

برای شروع باید عرض کنیم که، براساس قانون دو نوع مالیات برای مردم پیش‌بینی شده که یکی از آن‌ها مالیات مستقیم و دیگری غیرمستقیم است. مالیات غیر مستقیم یا  Indirect Tax مشتری هر خریدی که انجام می‌دهد مبلغ مالیات به هزینه کالا اضافه شده و فرد موظف به پرداخت آن است. در این حالت، هزینه اصلی کالا و مبلغ مالیات مشخص نبوده و حتی خریدار نمی‌داند که با خرید کالا مالیات هم پرداخت کرده است. 

مالیات غیرمستقیم، خود به سه دسته مختلف یعنی مالیات بر ارزش‌افزوده، مالیات بر واردات و همینطور مالیات بر ارزش‌افزوده تقسیم می‌شود. از میان این موارد، Consumption Tax شامل اجناس عمومی بوده و موارد زیادی را در بر می‌گیرد. البته، فراموش نکنید که، Consumption Tax برای کالاهای گران‌قیمت و لوکس بیشتر بوده و با خرید آن‌ها باید مالیات بیشتری را پرداخت کنید. اما برای کالاهای اساسی‌تر درصد مالیات کمتری در نظر گرفته شده است.

مطالعه بیشتر: نرم افزار حسابداری و نرم افزار حقوق و دستمزد

انواع مالیات بر مصرف

Consumption Tax موارد مختلفی را شامل می‌شود. در این بخش، با ذکر این موارد و ارائه توضیحاتی در رابطه با هر یک در خدمت شما هستیم. 

1. مالیات بر درآمد ناخالص (gross receipts tax): مالیات بر درآمد ناخالص مالیاتی است که، بر فروش ناخالص یک شرکت بدون کسر هزینه‌های تجاری شرکت، مانند هزینه‌ کالای فروخته شده و غرامت اعمال می‌شود.

2. مالیات بر استفاده (Use Tax): مالیات بر استفاده، تحت عنوان مالیات بر ذخیره، استفاده یا مصرف کالا یا خدمات مشمول مالیاتی که هیچ مالیات فروش بر آن پرداخت نشده تعریف می‌شود. مالیات بر استفاده، یک مالیات مکمل یا جبران‌کننده برای مالیات بر فروش به شمار می‌رود و در صورت دریافت، مالیات بر فروش اعمال نمی‌گردد.

3. مالیات بر فروش (sales Tax): مالیات بر فروش، تحت عنوان انتقال یا مبادله یک کالا یا خدمات مشمول مالیات تعریف می‌شود. مالیات بر فروش، عموماً بر فروش به کاربر یا مصرف‌کننده نهایی اعمال شده و به طور کلی، به قیمت فروش اضافه و از خریدار اخذ می‌گردد.

حتما مطالعه کنید: نرم افزار انبارداری و نرم افزار CRM

خبرنامه پارمیس را از دست ندهید!

هر هفته محتوای اختصاصی و جدیدترین اخبار، مقالات آموزشی حسابداری، مالی و مدیریتی را برای شما میفرستیم.

عضویت

مالیات بر فروش به چه کالاهایی تعلق می‌گیرد؟ 

در جوامع مختلف، مالیات بر فروش شامل بخشی از هزینه خرید اکثریت قریب به اتفاق کالاها از خرده فروشان است. در واقع، این افراد مالیات را از مردم گرفته و سپس دولت مبلغ جمع‌آوری شده را از آن‌ها دریافت می‌کند. این نکته مهم را فراموش نکنید که، افراد در شهرهای مختلف مبلغ متفاوتی از مالیات بر فروش را می‌پردازند. مثلاٌ شما در یکی از شهرها کالایی را خریداری می‌کنید که 10 درصد مالیات بر فروش برای آن در نظر گرفته شده است. در اینجا، به فرض مثال، 1 درصد از این مبلغ را شهرداری، 2 درصد را استانداری منطقه و مابقی را خود دولت مشخص کرده است. اما ممکن است این ده درصد در شهرهای دیگر کمتر یا حتی بیشتر باشد.

بیشتر بخوانید: نرم افزار تولیدی و نرم افزار شرکتی

چه کالاهایی شامل مالیات بر مصرف هستند؟ 

شاید این سؤال در ذهن شما نیز شکل گرفته باشد که Consumption Tax چه مواردی را در بر می‌گیرد؟ در پاسخ باید عرض کنیم که، مالیات بر ارزش‌افزوده شامل شمار زیادی از کالاهای موجود در بازار می‌شود. از میان این موارد می‌توان از شماری از کالاهای زینتی و تجملی، فروش و یا خرید اتومبیل شخصی، خاویار و محصولات متنوع پتروشیمی و نفتی اشاره کرد. البته به جز این موارد، مالیات بر ارزش‌افزوده سیگار و محصولات متنوع رسانه‌ای را نیز در بر می‌گیرد.

باید بدانید: پایانه فروشگاهی و نرم افزار فروشگاهی

نحوه محاسبه مالیات بر مصرف

محاسبه مالیات بر ارزش‌افزوده، معمولاٌ به دو شیوه مختلف صورت می‌گیرد. در ادامه شما را با این دو روش معمول آشنا می‌کنیم.

1- شیوه طرح تفریقی: این روش محاسبه Consumption Tax در دو گروه مستقیم و غیرمستقیم (شیوه اعتباری یا صورت‌حسابی) قرار می‌گیرد. در شیوه مستقیم در قدم اول نیاز دارید مابه‌التفاوت خرید و فروش را حساب کنید. در قدم بعدی، باید نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده را در عدد به دست آمده ضرب بفرمایید. اما در شیوه غیرمستقیم، قضیه کمی متفاوت به نظر می‌رسد. در این روش، هر کدام از بنگاه‌های اقتصادی یا کمپانی‌ها موظف به پرداخت مالیات بر ارزش‌افزوده کالاهای خریداری شده خود هستند. اگر هم شرکتی قصد فروش کالایی را داشت؛ به جز هزینه جنس فروخته شده باید Consumption Tax آن را نیز محاسبه و از مشتری بگیرد. البته، تمام مالیات دریافت شده به فروشنده تعلق نداشته و سازمان مالیاتی کشور مابه‌التفاوت آن را از وی دریافت می‌کند.

2- شیوه طرح تجمعی: در این روش که به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم انجام می‌شود، فقط کافیست خالص مالیات را در پرداختی‌های مربوط به مواردی همچون سربار، سود، اجازه و همین طور دستمزد ضرب بفرمایید. در صورتی که، نرخ مالیات را به صورت جدا جدا در هر کدام از این موارد ضرب کنید از طریق روش غیرمستقیم و در غیر اینصورت (ضرب نرخ مالیات در جمع هزینه‌های ذکر شده) روش مستقیم را اعمال کرده‌اید.

بیشتر بخوانید: نرم افزار پخش مویرگی و کارتخوان اندرویدی

مزایای مالیات بر مصرف چیست؟ 

وجود این نوع از مالیات در کشورها، با مزایایی برای جامعه همراه است. در ادامه با ذکر این مزیت‌های مهم با شما همراه هستیم. 

• ترغیب افراد مصرف‌گرا به پس‌انداز و سرمایه‌گذاری برای آینده
• کاهش نابرابری اقتصادی در جامعه از طریق کنترل مصرف‌گرایی مردم و تشویق آن‌ها به خرید کالاهای تولید داخل
• تعیین نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده براساس نوع و قیمت کالاها

حتما بدانید: نرم افزار دریافت و پرداخت و نرم افزار بازرگانی

معایب مالیات بر مصرف چیست؟ 

به جز مزیت‌های دریافت مالیات بر ارزش‌افزوده این سیاست دولت با معایبی نیز برای افراد همراه است: 

• افزایش بار پرداخت‌های مالیاتی بر دوش فقرا: خانواده‌های فقیر، معمولاً سرمایه‌گذاری ندارند. این بدان معنی است که، درآمد آن‌ها مشمول درصد کلی مالیات بالاتری می‌شود. زیرا این قبیل از خانواده‌ها، بر روی اقلام مورد نیاز خود مالیات می‌پردازند. به عنوان مثال، خانواده‌های که سالانه 20 میلیون تومان درآمد دارد ملزم به پرداخت 5 میلیون تومان مالیات است. در مقابل، خانوادهای که سالانه 200 میلیون تومان درآمد دارد نیز ممکن است همان مبلغ را بپردازد. اما خانواده فقیر، 25 درصد از درآمد خود را به عنوان مالیات پرداخت کرده و خانواده ثروتمندتر درصد بسیار پایین‌تری را به حساب دولت واریز می‌کند.
• عدم امکان اعمال مالیات بر ارزش افزوده به صورت تصاعدی: در نظر داشته باشید که، هر ساله با توجه به افزایش مبلغ این نوع از مالیات باید درآمدها نیز به همان میزان افزایش پیدا کنند. اما این اتفاق هرگز رخ نمی‌دهد و همین موضوع را می‌توان از معایب مالیات بر ارزش‌افزوده دانست. همین موضوع، فاصله طبقاتی بین اقشار جامعه را روز به روز کمتر می‌کند.

بیشتر بدانید: CSR و ERP و شناسه یکتای حافظه مالیاتی

تفاوت مالیات بر مصرف با مالیات بر درآمد

برای درک تفاوت بین این دو مالیات فقط کافیست به نام آن‌ها توجه کنید. دولت زمانی از مردم Consumption Tax را می‌گیرد که کالایی مصرفی خریداری شده باشد. ولی در مورد دوم، مالیات بر درآمد افراد اعمال می‌شود و شخص باید مبلغی از درآمد حاصل از کار خود را به عنوان Tax به دولت پرداخت کند. این نوع از مالیات مواردی همچون مالیات بر درآمد کمپانی‌ها، کشاورزی، مشاغل، املاک و حقوق را در بر می‌گیرد.

در بین کارشناسان اقتصادی، همواره مخالفان و موافقانی در رابطه با این طرح  مالیاتی دولت وجود دارد. از یک طرف، برخی اظهار می‌کنند که، این سیستم‌های مالیاتی نتایج مثبتی داشته و می‌تواند رشد و پیشرفت اقتصادی را برای کشور به ارمغان بیاورد. اما در مقابل، عدهای دیگر بر این عقیده هستند که، درآمد مالیاتی امری پذیرفتنی نبوده و مردم نباید براساس درآمد حاصل از کار خود به دولت مالیات بدهند. به عبارت دیگر، این خراج باید از طریق هزینه‌های حاصل از منابع موجود در کشور تأمین و در اختیار دولت قرار بگیرد.

حتما بخوانید: نحوه دریافت گواهی دیجیتال (CSR) و نحوه دریافت شناسه یکتای حافظه مالیاتی

Consumption Tax و مالیات فروش در ایران

شاید این پرسش مهم در ذهن شما نیز ایجاد شده باشد که، آیا مالیات بر ارزش‌افزوده یا همان مالیات غیرمستقیم در ایران وجود دارد یا خیر؟ آیا این نوع از مالیات توسط دولت قابل اجراست یا نه؟ در پاسخ باید عرض کنیم که، این نوع از سیستم مالیاتی در ایران وجود نداشته و دولت تاکنون برنامه‌ای برای اجرایی شدن آن نداشته است. در حقیقت، براساس اطلاعات بدست آمده این Tax با انواع دیگر مالیات‌های موجود ترکیب و در جامعه پیاده شده است.  

جمع بندی

در پایان باید خاطر نشان کنیم که، مالیات‌های زیادی در سرتاسر دنیا و در جوامع مختلف اعمال می‌شوند. اما قبل از هر گونه اقدامی برای پرداخت آن‌ها، در ابتدا باید اطلاعات دقیق و موثقی را در رابطه با انواع مالیات‌ها بدست آورد و با تغییرات احتمالی صورت‌گرفته و همینطور قوانین آن‌ها آشنا شد. در غیراینصورت، ممکن است مشکلاتی چند برایتان به وجود بیاید.

سوالات متداول