اوراق خزانه چیست؟

تصور کنید که اوراقی به شما برای سرمایه‌گذاری پیشنهاد شود که سود دوره‌ای ندارد، کوپن ماهانه ندارد و فاقد پرداخت میان‌دوره‌ای است. با دیدن چنین اوراقی این سوال در ذهن شما شکل می‌گیرد که آیا این اوراق سودآور است؟ موضوع زمانی عجیب‌تر می‌شود که بدانید این اوراق یکی از امن‌ترین و پرطرفدارترین ابزارهای سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت در بازار سرمایه ایران هستند.

به این ابزار سرمایه‌گذاری، ‌اوراق خزانه یا به صورت رسمی‌تر اسناد خزانه اسلامی (اخزا) گفته می‌شود. در پاسخ به تناقض موجود در مورد این اوراق باید گفت که شما اوراق خزانه را با قیمتی خریداری می‌کنید که از ارزش اسمی آن پایین‌تر است و در تاریخ سررسید، مبلغ را به صورت کامل دریافت می‌کند. در واقع فاصله‌ای که بین قیمت خرید و مبلغ دریافتی در سررسید وجود دارد، سودی است که خریدار کسب می‌کند.

از سوی دیگر، مدیریت و ثبت دقیق این‌گونه اسناد مالی و محاسبات مربوط به تنزیل یا سود آن‌ها، مستلزم بهره‌گیری از یک نرم افزار حسابداری کارآمد است تا صورت‌های مالی شرکت‌ها همواره شفاف و به‌روز باقی بمانند.

با توجه به توضیحات ارائه شده در این مطلب قصد داریم به این سوال که اوراق خزانه چیست پاسخ دهیم و با ریسک‌های واقعی آن، تفاوت آن با سپرده‌های بانکی و اوراق مشارکت و همچنین مراحل خرید آن آشنا شویم.

 

اوراق خزانه چیست؟

اگر بخواهیم یک تعریف ساده از اوراق خزانه داشته باشیم باید گفت که یک نوع سند بدهی است که توسط دولت منتشر می‌شود. هدف از انتشار این اوراق تسویه کردن بخشی از بدهی‌های دولت بدون نیاز به دریافت وام از بانک مرکزی یا چاپ پول جدید است. فردی که این اوراق را خریداری می‌کند، از دولت طلبکار می‌شود و در تاریخ سررسید مشخص شده، مبلغ اسمی اوراق را از دولت دریافت می‌کند.

تعریف رسمی اسناد خزانه اسلامی (اخزا) در ایران

اوراق خزانه در بازار سرمایه ایران با نام «اسناد خزانه اسلامی» شناخته می‌شوند که به اختصار «اخزا» نامیده می‌شوند. اخزا اوراقی است که کوپن سود دوره‌ای ندارد و دولت آن را برای تسویه بدهی‌های خود به پیمانکاران بخش‌های عمرانی و طرح‌های زیرساختی منتشر می‌کند. افرادی که این اوراق را خریداری می‌کنند دو گزینه پیش روی خود دارند؛ اول اینکه تا زمان سررسید اوراق را نگهداری کرده و مبلغ کامل اسمی را دریافت کنند و دوم اینکه در بازار ثانویه فرابورس اوراق را به فروش برسانند.

تفاوت اوراق خزانه با اوراق قرضه دولتی متعارف

اوراق خزانه در ادبیات مالی بین‌المللی، معادل «Treasury Bill» یا «اوراق قرضه دولتی کوتاه‌مدت» است. اما نسخه ایرانی با نمونه‌های متعارف جهانی متفاوت است. اصلی‌ترین تفاوت این است که باید منطبق با ضوابط فقه اسلامی (عدم پرداخت بهره ثابت به شکل ربوی) باشد. همین موضوع باعث شده که ساختار این اوراق به جای پرداخت بهره به صورت دوره‌ای، بر مبنای خرید و فروش با قیمت تنزیل شده طراحی شود.

 

تاریخچه اوراق خزانه در ایران و جهان

مفهوم اوراق خزانه یا استقراض کوتاه مدت دولت از طریق اوراق تنزیلی، پیشینه‌ای طولانی در طول تاریخ دارد. در جدول زیر از اولین تجربه‌های بریتانیا در قرن هفدهم میلادی تا شکل‌گیری نسخه اسلامی این اوراق در ایران و سایر کشورهای اسلامی مورد اشاره قرار گرفته است:

سال (میلادی یا شمسی)	رویداد	توضیح کوتاه
۱۶۹۶ میلادی	انتشار  «Exchequer Bills» در بریتانیا	یکی از قدیمی‌ترین اشکال اوراق بدهی کوتاه‌مدت دولتی جهان؛ برای تأمین مالی جنگ‌های دوران ویلیام سوم منتشر شد
۱۸۷۷ میلادی	معرفی رسمی  Treasury Bills در بریتانیا	دولت بریتانیا برای اولین بار اوراق خزانه را به شکل امروزی و منظم برای تأمین مالی کوتاه‌مدت خزانه‌داری منتشر کرد
۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی	انتشار «Certificates of Indebtedness» در آمریکا	نسخه اولیه و مقدماتی اوراق خزانه آمریکایی؛ برای تأمین مالی هزینه‌های جنگ جهانی اول منتشر شد
۱۹۲۹ میلادی	آغاز حراج هفتگی منظم Treasury Bills در آمریکا	خزانه‌داری آمریکا برای اولین بار سیستم حراج منظم و رقابتی اوراق خزانه کوتاه‌مدت را راه‌اندازی کرد؛ مبنای سیستم فعلی T-Bills
دهه ۱۹۷۰ میلادی	گسترش نقش اوراق خزانه در سیاست پولی جهانی	پس از فروپاشی نظام برتون وودز، بازار اوراق خزانه به ابزار اصلی بانک‌های مرکزی برای مدیریت نقدینگی و نرخ بهره تبدیل شد
۱۹۸۳ میلادی	معرفی «Government Investment Issues» در مالزی	نخستین نمونه اوراق دولتی کوتاه‌مدت منطبق با شریعت در جهان؛ پیش‌زمینه مفهومی اوراق خزانه اسلامی
۲۰۰۱ میلادی	انتشار نخستین اوراق «سلف سکوک» کوتاه‌مدت توسط بحرین	بانک مرکزی بحرین (Central Bank of Bahrain) برای اولین بار اوراق خزانه اسلامی کوتاه‌مدت با ساختار «سلف» را به‌صورت هفتگی منتشر کرد
۱۳۹۴ شمسی (۲۰۱۵ میلادی)	تصویب  «قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر» در ایران	ماده ۶۵ این قانون، مجوز قانونی انتشار اسناد خزانه اسلامی برای تسویه بدهی دولت به پیمانکاران را صادر کرد
۱۳۹۵ شمسی (۲۰۱۶ میلادی)	نخستین انتشار و پذیرش اخزا در فرابورس ایران	اولین نماد اسناد خزانه اسلامی (اخزا) در تیرماه ۱۳۹۵ در فرابورس ایران عرضه و معامله شد
۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ شمسی	گسترش تدریجی  حجم و تنوع سررسید اخزا	افزایش تعداد نمادهای فعال و تنوع بازه‌های سررسید، هم‌زمان با رشد نیاز دولت به تسویه بدهی‌های عمرانی
۱۴۰۰ شمسی به بعد	افزایش محسوس حجم انتشار اخزا	بر اساس گزارش‌های بانک مرکزی، اخزا به یکی از ابزارهای اصلی تامین مالی غیر تورمی دولت و مدیریت کسری بودجه تبدیل شد

اولین بار که این اوراق به صورت رسمی و منظم انتشار پیدا کرد، مربوط به دهه 1920 در آمریکا است. در آن زمان خرانه‌داری کشور آمریکا با هدف تأمین مالی کوتاه‌مدت دولت، این اوراق را با سررسیدهای زیر یک سال معرفی و منتشر کرد. در حال حاضر نیز همچنان این اوراق در آمریکا با سررسیدهای 4 تا 52 هفته منتشر می‌شود و یکی از پرمعامله‌ترین و امن‌ترین ابزارهای مالی در جهان محسوب می‌شود، به طوری که بازار آن در طول روز، میلیاردها دلار گردش مالی دارد.

تاریخچه ورود اسناد خزانه اسلامی به بازار سرمایه ایران

در مورد ورود اسناد خزانه اسلامی به بازار سرمایه در ایران باید گفت که این اسناد برای اولین بار در دهه 1390 معرفی و منتشر شدند. در آن زمان سیاست‌های دولت برای تسویه بدهی‌های انباشته به پیمانکاران بخش عمرانی باعث ورود این اوراق به بازار سرمایه شد. در گزارش بانک مرکزی آمده که اسناد خزانه اسلامی به عنوان جایگزینی برای افزایش پایه پولی و چاپ مستقیم پول طراحی شد تا بتواند از تشدید فشار تورمی بر اقتصاد جلوگیری کند.

چرا دولت اوراق خزانه منتشر می‌کند؟

اسناد خزانه اسلامی در سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های مالی دولت‌ها پیدا کرده است و دولت‌های مختلف برای انتشار این اسناد اقدام می‌کنند. از مهم‌ترین دلایل انتشار این اوراق توسط دولت و اهمیت آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

تسویه بدهی دولت به پیمانکاران بدون نیاز به چاپ پول

دولت‌ها برای توسعه زیرساخت‌های کشور، پروژه‌های عمرانی و زیرساختی را به پیمانکاران واگذار می‌کنند. انباشت بدهی به این پیمانکاران یکی از اصلی‌ترین چالش‌های بودجه‌ای برای دولت‌ها محسوب می‌شود. اگر اوراق خزانه وجود نداشت، دولت برای تسویه بدهی‌های خود یا باید پرداخت را به تعویق‌ می‌انداخت که این کار باعث توقف پروژه‌ها و رکود در صنایع پیمانکاری می‌شود، یا باید مبلغ مورد نیاز را از بانک مرکزی استقراض می‌کرد که منجر به رشد پایه پولی می‌شد.

انتشار اسناد خزانه اسلامی به دولت این امکان را می‌دهد که بدهی خود را به جای پرداخت نقدی در قالب اوراق قابل معامله تسویه کند. پیمانکار می‌تواند این اوراق را تا زمان سررسید نگه داشته و قیمت اسمی آن را از دولت دریافت کند یا در صورت نیاز فوری به نقدینگی، اوراق را زودتر از موعد سررسید در فرابورس با قیمت کمی پایین‌تر به فروش برساند.

کاهش فشار تورمی ناشی از افزایش پایه پولی

یکی از مهم‌ترین مباحث سیاست‌گذاری پولی در ایران، تفاوت اسناد خزانه اسلامی با چاپ پول یا استقراض مستقیم از بانک مرکزی است. زمانی که دولت برای جبران کسری بودجه خود از بانک مرکزی استقراض می‌کند، در عمل یک پول جدید بدون پشتوانه وارد چرخه اقتصادی می‌شود که نتیجه مستقیم آن رشد نقدینگی و بالا رفتن تورم است.
زمانی که دولت اخزا منتشر می‌کند و این اوراق را به مردم، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، بانک‌ها و شرکت‌های مختلف می‌فروشد، می‌تواند نقدینگی که از قبل در اقتصاد وجود داشته و شاید صرف خرید ارز، طلا یا کالاهای دیگر شود را جذب کند تا نیازی به خلق پول جدید وجود نداشته باشد. در گزارش بانک مرکزی ایران آمده که رشد بی‌رویه نقدینگی و پایه پولی، یکی از عوامل اصلی و ریشه‌ای تورم مزمن در اقتصاد ایران طی دهه‌های اخیر بوده است. به همین دلیل از منظر سیاست‌گذاران پولی، ابزارهایی که بتوانند مسیر تأمین مالی دولت را از خلق پول به جذب نقدینگی موجود هدایت کنند، گزینه‌ای کم‌ریسک‌تر و مسئولانه‌تر محسوب می‌شوند.

ایجاد ابزار کم‌ریسک برای بازار سرمایه و تعمیق بازار بدهی

هدف انتشار اوراق خزانه فقط به تسویه بدهی و کنترل تورم محدود نمی‌شود. یکی از اهدافی که کمتر به آن پرداخته می‌شود، کمک به توسعه و تعمیق بازار بدهی کشور است. در اقتصاد کشورهای توسعه‌یافته، اوراق خزانه دولتی ایفاگر نقش نرخ بدون ریسک (Risk-Free Rate) هستند. یعنی مبنایی برای مقایسه و قیمت‌گذاری سایر دارایی‌های مالی محسوب می‌شوند. زمانی که سرمایه‌گذار بخواهد میزان ریسک یک سهم یا اوراق را ارزیابی کند، به طور معمول بازده آن را با بازده اوراق خزانه دولتی که کم‌ریسک‌ترین دارایی موجود است، مقایسه می‌کند.

در بازار سرمایه ایران شاهد این موضوع هستیم که اخزا به تدریج در حال ایفا کردن چنین نقشی است. وجود این ابزار منجر به شکل‌گیری منحنی بازده (Yield Curve) اوراق دولتی با سررسیدهای مختلف شده است. این منحنی‌ها امروز به یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحلیلی برای پیش‌بینی روند نرخ بهره و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری بلندمدت تبدیل شده‌اند.

اخزا برای سرمایه‌گذاران خرد و نهادی که تا پیش از این تنها گزینه کم‌ریسک سرمایه‌گذاری برای آن‌ها، سپرده بانکی بود، به عنوان یک جایگزین مطمئن در داخل بازار سرمایه شناخته می‌شود؛ زیرا این اوراق شفافیت بیشتری دارند و اینکه به صورت روزانه قابل نقد شدن هستند.

اثر متقابل بر مدیریت بدهی دولت و برنامه‌ریزی بودجه‌ای

خزانه‌داری کل کشور معتقد است که انتشار منظم و برنامه‌ریزی شده اوراق خزانه این امکان را به دولت می‌دهد که به جای مواجه شدن با یک بدهی سنگین و یکجا در یک مقطع زمانی خاص، بتواند سررسید بدهی‌های خود را در طول زمان توزیع کند.

در ادبیات مالی به این رویکرد، مدیریت بدهی گفته می‌شود که به دولت اجازه تنظیم کردن بار بازپرداخت را متناسب با پیش‌بینی درآمدهای آینده در بازه‌های زمانی مختلف می‌دهد. این رویکرد در مقایسه با استقراض یکباره و سنگین از منابع پرهزینه‌تر، انضباط مالی بیشتری به همراه خواهد داشت.

مکانیسم قیمت‌گذاری تنزیلی اوراق خزانه

همانطور که اشاره شد یکی از ویژگی‌های اوراق خزانه این است که می‌توان آن‌ها را با قیمت کمتر از قیمت اسمی خریداری کرد. به این ویژگی، «تنزیل» یا «Discount» گفته می‌شود. برای مثال تصور کنید امروز نرخ یک اوراق 900 هزار تومان باشد و بعد از 90 روز و در موعد سررسید 1 میلیون تومان به شما پرداخت شود. این تفاوت 100 هزار تومانی که بین قیمت خرید و مبلغ دریافتی در زمان سررسید وجود دارد، سود شما محسوب می‌شود. این مثال مکانیسمی است که در اسناد خزانه اسلامی اتفاق می‌افتد و طرف پرداخت کننده پول در موعد سررسید، دولت است.

فرمول ساده محاسبه بازده تا سررسید

برای محاسبه بازده سالانه معادل یک ورقه خزانه، از فرمول ساده زیر استفاده می‌شود:

برای درک بهتر محاسبه با این فرمول تصور کنید که یک ورقه اخزا با مشخصات زیر در بازار سرمایه وجود دارد:

• ارزش اسمی: ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال (معادل ۱۰۰ هزار تومان)
• قیمت خرید در بازار: ۹۲۰,۰۰۰ ریال (معادل ۹۲ هزار تومان)
• روزهای مانده تا سررسید: ۹۰ روز

در قدم اول باید سود مطلق این ورقه را به شکل زیر محاسبه کرد:

80.000 = 920.000 – 1.000.000 = قیمت خرید – ارزش اسمی

سود مطلق این اوراق در دوره سررسید 90 روزه، معادل 80 هزار ریال است. در قدم بعدی باید به شکل زیر، بازده دوره‌ای (درصدی) اوراق را محاسبه کرد:

0.087 = 920.000 ÷ 80.000 = قیمت خرید ÷ سود مطلق

بر این اساس بازده‌ دوره‌ای این اوراق در سررسید 90 روزه، معادل 8.7 درصد است. پس از بدست آمدن این عدد به روش زیر می‌تواند بازده سالانه معادل را محاسبه کرد:

35.3 = 8.7 × (365 ÷ 90) = بازده دوره‌ای × (365 ÷ تعداد روز مانده تا سررسید)

مالیات اوراق خزانه چگونه است؟

یکی از سوالات رایج سرمایه‌گذاران پیش از اقدام به خرید اوراق خزانه این است که مالیات این اوراق به چه صورت است؟ بر اساس ماده 145 قانون مالیات‌های مستقیم، سود و درآمدی که از خرید و فروش و نگهداری اسناد خزانه اسلامی تا موعد سررسید بدست می‌آید، از پرداخت مالیات معاف است. این معافیت شامل کلیه افراد حقیقی و حقوقی می‌شود که اقدام به خرید این اوراق می‌کنند.

معافیت این اوراق از پرداخت مالیات یکی از دلایل اصلی جذابیت آن‌ها در مقایسه با سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری است. به این دلیل که سرمایه‌گذار اطمینان دارد که بازده محاسبه شده در لحظه خرید اوراق، همان بازده خالصی است که در زمان سررسید یا در هنگام فروش کسب خواهد کرد. برای افراد حقوقی یا شرکت‌ها، معافیت مالیاتی اوراق خزانه به این معنی است که سود شناسایی شده از محل این اسناد در صورت‌های مالی، مشمول مالیات بر درآمد اضافی نخواهد شد.

انواع سررسید و نماد معاملاتی اسناد خزانه اسلامی

یکی از مواردی که منجر به سردرگمی سرمایه‌گذاران در اولین مواجهه با لیست نمادهای اخزا در سامانه معاملاتی می‌شود، تنوع نمادها و تفاوت آن‌ها با یکدیگر است. به همین دلیل در این بخش قصد داریم با ساختار سررسید این اوراق و منطق نام‌گذاری نمادهای آن به طور کامل آشنا شویم.

بازه‌های رایج سررسید اسناد خزانه اسلامی

بازه‌های سررسید اسناد خزانه اسلامی با توجه به سیاست‌های خزانه‌داری کل کشور می‌تواند در هر دوره انتشار متفاوت باشد. با این حال به طور معمول این اسناد در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت تا میان‌مدت منتشر می‌شوند و در بازه زمانی چند ماه تا حدود دو سال قرار می‌گیرند. به طور سررسیدهای رایج این اوراق را می‌توان در سه دسته زیر تقسیم‌بندی کرد:

• سررسید کوتاه‌مدت (زیر ۶ ماه): این اوراق برای سرمایه‌گذارانی مناسب است که در یک افق زمانی مشخص و نزدیک نیاز به نقدینگی دارند. این دسته از اوراق به دلیل فاصله زمانی کم تا سررسید، معمولا نوسان قیمتی محدودتری دارند.
• سررسید میان‌مدت (۶ ماه تا ۱ سال): رایج‌ترین بازه زمانی سررسید در بین اوراق منتشر شده است. ویژگی این دسته از اوراق این است که تعادل مناسبی بین بازده و نقدشوندگی ارائه می‌دهند.
• سررسید بلندمدت‌ (۱ تا ۲ سال): بازده معادل سالانه این اوراق بالاتر است و نوسان قیمتی بیشتری را در طول دوره زمانی تا سررسید تجربه می‌کنند.

به عنوان مثال اوراقی که تا زمان سررسید آن یک سال فاصله وجود دارد، ممکن است با قیمتی معادل 85 درصد ارزش اسمی خرید و فروش شود اما همان اوراق در زمانی که فقط یک ماه تا موعد سررسید باقی مانده، با قیمت معادل 98 درصد ارزش اسمی معامله خواهد شد. به این دلیل که زمان کمتری برای کسب سود تنزیلی باقی مانده است.

نحوه نام‌گذاری نماد اوراق خزانه در فرابورس

نمادهای معاملاتی اسناد خزانه اسلامی در فرابورس، به طور معمول با پیشوند ثابت «اخزا» و به دنبال آن یک عدد ترتیبی نام‌گذاری می‌شوند؛ یعنی اخزا1، اخزا2، اخزا3 و الی آخر. هر عدد در این نامگذاری به یک سری انتشار مجزا با تاریخ سررسید، حجم انتشار و شرایط اختصاصی ورقه اشاره کرد. بر این اساس اخزا2 و اخزا3 دو ورقه کاملا متفاوت هستند که تاریخ سررسید جداگانه دارند.

اگر قصد دارید جزئیات کامل هر نماد اخزا مانند تاریخ دقیق سررسید، ارزش اسمی، حجم کل انتشار و قیمت لحظه‌ای را مشاهده کنید، می‌توانید از روش‌های زیر اقدام کنید:

• مراجعه به سامانه tsetmc.com و جستجوی نام نماد موردنظر برای مشاهده قیمت لحظه‌ای، حجم معاملات و سابقه قیمتی
• مراجعه به سایت رسمی فرابورس ایران (ifb.ir) برای مشاهده لیست کامل و به‌روز تمام نمادهای فعال اخزا به‌ همراه اطلاعیه‌های رسمی انتشار

تفاوت خرید در بازار اولیه (حراج دولتی) و بازار ثانویه (فرابورس)

اوراق خزانه یا اسناد خزانه اسلامی برای اینکه به دست سرمایه‌گذاران برسند، ممکن است از دو مسیر و بازار کاملا متفاوت عبور کنند:

• بازار اولیه (حراج): در این مرحله خزانه‌داری کل کشور از طریق بانک مرکزی، یک حجم مشخص از اوراق را در قالب یک حراج رقابتی عرضه می‌کند. در این حراج معمولا نهادهای مالی بزرگ مانند بانک‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های بیمه شرکت می‌کنند تا نرخ بازده مورد نظر خود را پیشنهاد دهند. در این مرحله امکان شرکت کردن سرمایه‌گذار خرد به صورت مستقیم وجود ندارد.
• بازار ثانویه (فرابورس): پس از اینکه حراج تکمیل شده و ورقه به صورت رسمی در فرابورس پذیرفته شد، اوراق وارد بازار ثانویه می‌شوند. در این بازار همه سرمایه‌گذاران عادی نیز می‌توانند با استفاده از پنل معاملاتی کارگزاری خود، به خرید و فروش این اوراق بپردازند.

اهمیت توضیحات بالا در این است که قیمت کشف شده در بازار اولیه (حراج) به طور معمول مبنای اولیه قیمت‌گذاری اوراق در بازار ثانویه است. اما پس از ورود اوراق به بازار ثانویه، قیمت‌گذاری بر اساس عرضه و تقاضای روزانه سرمایه‌گذاران صورت می‌گیرد. به همین دلیل این امکان وجود دارد که با گذشت زمان و تغییر انتظارات بازار نسبت به نرخ بهره، قیمت اوراق در بازار ثانویه از قیمت اولیه حراج فاصله بگیرد.

تفاوت اوراق خزانه با اوراق مشارکت و سپرده بانکی

در نگاه اول که افراد با اوراق خزانه و ویژگی‌های آن آشنا می‌شوند، شاید این تصور در آن‌ها به وجود آید که این اوراق با اوراق مشارکت و سپرده بانکی یکسان هستند و فقط نامگذاری آن‌ها متفاوت است. در صورتی که این تصور اشتباه بوده و اوراق خزانه با اوراق مشارکت و سپرده بانکی در جنبه‌های مختلف تفاوت دارد:

معیار	اوراق خزانه (اخزا)	اوراق مشارکت	سپرده بانکی
نحوه پرداخت سود	تنزیلی (بدون کوپن)	علی‌الحساب دوره‌ای	ماهانه
قطعیت بازده در صورت نگهداری تا پایان	کاملاً قطعی از لحظه خرید	نسبتاً ثابت	ممکن است در طول زمان تغییر کند
نقدشوندگی پیش از سررسید	بالا (فروش در فرابورس)	بالا (فروش در فرابورس)	معمولاً با جریمه کاهش سود
ریسک اعتباری	بسیار پایین (پشتوانه دولتی)	پایین (بسته به ناشر)	پایین (پشتوانه بانک)
معافیت مالیاتی	بله	بله	معمولاً بله

 تفاوت در نحوه پرداخت سود

نحوه پرداخت سود، مهم‌ترین جنبه تفاوت این سه ابزار سرمایه‌گذاری است. در سپرده بانکی به طور معمول سود به صورت ماهانه پرداخت می‌شود و اوراق مشارکت دارای سود علی‌الحساب دوره‌ای (اغلب ماهانه یا فصلی) است. در صورتی که یکی از ویژگی‌های اخزا این است که سود یا پرداخت میان‌دوره‌ای ندارد و تمام بازده آن در مورد سررسید یا در زمان فروش در فرابورس محقق می‌شود.

تفاوت در نقدشوندگی پیش از سررسید

افرادی که سپرده بانکی بلندمدت دارند، در صورتی که سپرده خود را زودتر از موعد برداشت کنند، مشمول جریمه کاهش نرخ سود می‌شوند. اخزا و اوراق مشارکت هر دو قابلیت معامله در بازار ثانویه را دارند و به همین دلیل می‌توان آن‌ها را در هر روز معاملاتی و با قیمت روز در بازار فروخت و به پول نقد تبدیل کرد. البته باید این نکته را در نظر گرفت که قیمت فروش زودهنگام آن‌ها ممکن است با توجه به شرایط بازار، متفاوت از انتظار اولیه سرمایه‌گذار باشد.

تفاوت در قطعیت نرخ بازده

تصمیمات شورای پول و اعتبار و همچنین گذر زمان ممکن است منجر به تغییر نرخ سود سپرده‌های بانکی شود. اما در مورد اخزا در صورتی که ورقه را در زمان خرید تا زمان سررسید نگه دارید، بازده آن دقیق و قطعی است. به این دلیل که قیمت خرید و مبلغ دریافتی در سررسید (ارزش اسمی) از زمان آغاز انتشار اوراق مشخص شده است و تغییر نمی‌کند.

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در اوراق خزانه

در تعریف اوراق خزانه گفتیم که این اوراق یکی از امن‌ترین و مطمئن‌ترین ابزارهای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند. اما این تعریف به این معنی نیست که سرمایه‌گذاری در این اوراق بدون ریسک است. این سرمایه‌گذاری مانند سایر سرمایه‌گذاری‌ها ممکن است با ریسک‌هایی همراه باشد؛ به همین دلیل افراد پیش از اقدام به خرید و سرمایه‌گذاری در اخزا، باید با ریسک‌های موجود آشنا شده و آن‌ها را مورد بررسی دقیق قرار دهند.

ریسک اعتباری (احتمال نکول دولت)

ناشر اسناد خزانه اسلامی، دولت است و همین موضوع باعث می‌شود که ریسک اعتباری این اوراق در مقایسه با اوراق شرکتی پایین‌تر و در مواردی نزدیک به صفر باشد. با این حال نمی‌توان گفت که این سرمایه‌گذاری کاملا بدون ریسک است. در شرایط بحرانی و بسیار نادر اقتصادی این امکان وجود دارد که بازپرداخت با تاخیر مواجه شود.

ریسک نقدشوندگی و نوسان قیمت در بازار ثانویه

یکی از ریسک‌هایی که در مورد سرمایه‌گذاری در اوراق خزانه کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، ریسک نقدشوندگی و نوسان قیمت در بازار ثانویه است. اگر افراد تصمیم‌ بگیرند که اوراق خود را پیش از سررسید به فروش برسانند، قیمت در بازار ثانویه بر اساس عرضه و تقاضا و تغییرات نرخ بهره در بازار تعیین می‌شود. در این شرایط ممکن است بازده واقعی افراد در مقایسه با بازدهی که در زمان خرید انتظار داشتند، متفاوت‌تر باشد.

ریسک تورم در بازه نگهداری طولانی‌تر

پایین بودن نرخ بازده اخزا در یک بازه زمانی مشخص در مقایسه با نرخ واقعی تورم در همان بازه زمانی، باعث می‌شود که قدرت خرید سرمایه‌گذار در پایان دوره به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند. البته این ریسک در کلیه ابزارهای مالی با درآمد ثابت مشترک است و باید توسط سرمایه‌گذاران مورد توجه قرار بگیرد.
در جدول زیر می‌توانید به صورت خلاصه ریسک‌های موجود سرمایه‌گذاری در اوراق خزانه را به همراه راهکارهای کاهش هر ریسک مشاهده کنید:

نوع ریسک	توضیح	سطح احتمال	راهکار کاهش
ریسک اعتباری	احتمال عدم بازپرداخت توسط دولت	بسیار پایین	تکیه بر پشتوانه دولتی و سابقه بازپرداخت منظم
ریسک نقدشوندگی یا نوسان قیمت	تغییر قیمت در صورت فروش پیش از سررسید	پایین تا متوسط	انتخاب سررسید متناسب با افق زمانی واقعی نیاز نقدینگی
ریسک تورمی	کاهش قدرت خرید در صورت تورم بالاتر از بازده	متوسط (وابسته به شرایط اقتصاد کلان)	ترکیب اخزا با سایر ابزارهای پوشش تورمی مانند سهام

مزایای سرمایه‌گذاری در اوراق خزانه

از مهم‌ترین مزایای سرمایه‌گذاری در اوراق خزانه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قطعیت نرخ بازده از لحظه خرید: این ابزار بر خلاف سایر ابزارهای مالی که دارای بازده متغیر و وابسته به عملکرد در آینده هستند، بازده قطعی و مشخص دارد و در صورتی که اوراق را تا زمان سررسید نگه دارید، بازده مشخص شده در روز خرید را دریافت می‌کنید.
• معافیت مالیاتی سود این اوراق: در ماده 145 قانون مالیات‌های مستقیم به این موضوع اشاره شده که سود حاصل از خرید اسناد خزانه اسلامی، از پرداخت مالیات معاف است. این موضوع باعث می‌شود که اخزا در مقایسه با سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران داشته باشد.
• امکان نقد کردن پیش از سررسید در بازار ثانویه: اوراق خزانه بر خلاف سپرده‌های بانکی بلندمدت این امکان را دارند که بتوان آن‌ها را پیش از موعد سررسید با قیمت روز بازار به پول نقد تبدیل کرد.
• ریسک اعتباری نزدیک به صفر به دلیل پشتوانه دولتی: برای سرمایه‌گذارانی که اولویت اصلی آن‌ها حفظ اصل سرمایه‌ است، ریسک اعتباری نزدیک به صفر به دلیل پشتوانه دولتی، این اوراق را جذاب‌تر کرده است.

چطور اوراق خزانه بخریم؟

اگر با توجه به توضیحات ارائه شده به خرید اوراق خزانه با هدف سرمایه‌گذاری علاقمند شده‌اید، باید گفت که خرید این اوراق بر خلاف تصور رایج، پیچیدگی خاصی ندارد. برای خرید اخزا باید فرایند ورود به بورس اوراق بهادار را طی کنید و پس از ورود به سامانه معاملاتی، اقدام به خرید کنید. مسیر کلی خرید اوراق خزانه به شرح زیر است:

1. ثبت‌نام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی
2. انتخاب کارگزاری و ورود به پنل معاملاتی
3. واریز وجه به حساب کارگزاری
4. جستجوی نماد اخزای مورد نظر
5. بررسی اطلاعات کلیدی هر نماد پیش از خرید
6. ثبت سفارش خرید
7. پیگیری وضعیت سرمایه‌گذاری تا سررسید یا فروش زودهنگام

مرحله اول: ثبت‌نام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی

در قدم اول برای ورود به بازار سرمایه و خرید و فروش اوراق بهادار (سهام، اوراق خزانه و…) باید به سامانه جامع اطلاعات مشتریان (سجام) مراجعه کرده و در آن ثبت‌نام و احراز هویت انجام دهید. برای این کار نیاز به کد ملی، شماره موبایل به نام خود و شماره حساب بانکی نیاز دارید. فرایند ثبت‌نام و احراز هویت در سجام به طور معمول بین 1 تا 3 روز کاری زمان‌ می‌برد. اگر در گذشته برای ورود به بورس و خرید سهام در سامانه ثبت‌نام کرده‌اید نیازی به انجام این مرحله نیست.

مرحله دوم: انتخاب کارگزاری و ورود به پنل معاملاتی

پس از ثبت‌نام در سامانه سجام باید یکی از کارگزاری‌های مورد تأیید سازمان بورس و اوراق بهادار را انتخاب کنید تا کد بورسی برای شما صادر شود. پس از دریافت کد بورسی می‌توانید با استفاده از پنل معاملاتی کارگزاری خود وارد بازار سرمایه شوید. در صورتی که در گذشته برای ورود به بورس، انتخاب کارگزاری را انجام داده و کد بورسی دریافت کرده‌اید، نیازی به تکرار این مرحله نیست.

مرحله سوم: واریز وجه به حساب کارگزاری

مبلغ مورد نظر خود برای سرمایه‌گذاری و خرید اخزا را با استفاده درگاه پرداخت آنلاین متصل، به حساب کارگزاری خود واریز کنید. این فرایند ظرف مدت چند دقیقه انجام شده و شما می‌توانید وجه واریز شده را در حساب معاملاتی خود مشاهده کرده و از آن برای خرید اوراق بهادار استفاده کنید.

مرحله چهارم: جست‌وجوی نماد اخزا موردنظر

در پنل معاملاتی کارگزاری خود و در بخش جستجوی نماد، عبارت اخزا را جستجو کنید تا فهرست کاملی از نمادهای فعال اوراق خزانه نمایش داده شود. با توجه به اینکه ممکن است در یک بازه زمانی، چند نماد اخزا با سررسیدهای مختلف در بازار فعال باشند، باید با دقت نماد مورد نظر و متناسب با هدف خود را انتخاب کنید.

مرحله پنجم: بررسی اطلاعات کلیدی هر نماد پیش از خرید

این مرحله را می‌توان مهم‌ترین و پرچالش‌ترین بخش فرایند خرید اوراق خزانه دانست. زیرا این مرحله نیازمند محاسبات و مقایسه چند عدد در کنار یکدیگر است. پیش از انتخاب نماد و ثبت سفارش حتما موارد زیر را در صفحه نماد مورد نظر بررسی کنید:

• تاریخ دقیق سررسید: این اطلاعات را می‌توانید در اطلاعیه ناشر یا بخش مشخصات نماد در سامانه TDETMC یا سایت فرابورس پیدا کنید.
• ارزش اسمی هر برگه: این ارزش به طور معمول برای هر برگه معادل 1.000.000 ریال است اما با این حال بهتر است که برای هر مورد جداگانه بررسی شود.
• قیمت فعلی معامله در بازار: این عدد را می‌توانید در صفحه اصلی نماد مشاهده کرده و بررسی کنید که اوراق در حال حاضر به چه قیمتی خرید و فروش می‌شود.
• محاسبه بازده سالانه معادل: با استفاده از فرمول ساده‌ای که در بالا توضیح داده شد، بازده تقریبی اوراق مورد نظر را محاسبه کرده و با سایر نمادهای اخزا مقایسه کنید.

مرحله ششم: ثبت سفارش خرید

پس از انجام بررسی‌ها و محاسبات لازم، نماد مورد نظر خود را انتخاب کرده و مانند خرید سهام تعداد برگه که قصد خرید دارید و قیمت پیشنهادی خود را در سامانه وارد کرده و سفارش را ثبت کنید. به این نکته توجه کنید که معاملات در فرابورس مانند بورس تهران در ساعات مشخص (9 صبح تا 12:30 ظهر) انجام می‌شود و در صورتی که خارج از این بازه زمانی سفارش ثبت کنید، سفارش شما تا شروع روز معاملاتی جدید در صف باقی می‌ماند.

مرحله هفتم: پیگیری وضعیت سرمایه‌گذاری تا سررسید یا فروش زودهنگام

پس از خرید اوراق خزانه دو مسیر متفاوت پیش روی شما وجود دارد. یک مسیر نگهداری اوراق تا زمان سررسید و دریافت مبلغ ارزش اسمی به صورت خودکار از دولت است و مسیر دوم فروش زودهنگام اوراق در بازار ثانویه بر اساس قیمت روز است.

چند نکته تکمیلی برای خرید مطمئن‌تر

برای اینکه سرمایه‌گذاری مطمئن‌تر در اخزا داشته باشید، نکات زیر را مورد توجه قرار دهید:

• مقایسه چند نماد پیش از تصمیم نهایی: پیش از اقدام به خرید چند نماد مختلف را از نظر زمان سررسید و سود قطعی و بازده سالانه مورد بررسی قرار دهید. در برخی موارد چند روز تفاوت در تاریخ سررسید یا چند تومان تفاوت در قیمت می‌تواند بازده سالانه را به میزان قابل توجهی تغییر دهد.
• بررسی حجم معاملات نماد پیش از خرید: حجم معاملات برخی از نمادهای اخزا در مقایسه با سایر نمادها پایین‌تر است و در صورتی که این نمادها را خریداری کنید، ممکن است در زمان فروش نیاز به تعدیل قیمت پیشنهادی وجود داشته باشد. به همین دلیل حجم معاملات نمادها را پیش از خرید به دقت بررسی کنید.

اوراق خزانه برای چه نوع سرمایه‌گذاری مناسب است؟

اگر علاقمند به خرید اوراق خزانه برای سرمایه‌گذاری هستید، پیش از اقدام به خرید باید بدانید که آیا این اوراق با هدف شما از سرمایه‌گذاری تناسب دارد یا خیر. به طور کلی اسناد خزانه اسلامی با ویژگی‌هایی که دارند برای سرمایه‌گذاری‌های زیر گزینه مناسب محسوب می‌شوند:

• سرمایه‌گذار با افق زمانی کوتاه‌مدت و مشخص: در صورتی که اطمینان دارید در چند ماه آینده به سرمایه خود نیاز پیدا می‌کنید، اخزا با سررسید زمانی نزدیک به همان بازه زمانی، انتخاب بهتری در مقایسه با سهام یا صندوق‌های مختلط است.
• سرمایه‌گذار ریسک‌گریز به‌ دنبال جایگزین سپرده بانکی: اگر اولویت اصلی شما در سرمایه‌گذاری، حفظ اصل سرمایه است با به بیان ساده‌تر فرد ریسک‌پذیری نیستید، اخزا گزینه خوبی برای شما خواهد بود. زیرا بازدهی آن از سپرده‌های بانکی بهتر و از پرداخت مالیات نیز معاف است.
• شرکت‌ها برای مدیریت نقدینگی مازاد کوتاه‌مدت: شرکت‌هایی که نقدینگی مازاد موقتی دارند، به جای نگهداری وجه نقد به صورت راکد در حساب جاری که باعث کاهش ارزش پول می‌شود، می‌توانند این مبلغ را در اخزا با سررسید کوتاه‌مدت سرمایه‌گذاری کنند.

آیا اسناد خزانه جزو دارایی‌های شرکت محسوب می‌شوند؟

یکی از سوالات رایج که توسط مدیران مالی و حسابداران در شرکت‌های مطرح می‌شود این است که اوراق خرانه که توسط شرکت خریداری شده، از نظر حسابداری و مالی چه جایگاهی دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که این اوراق به طور کامل جزو دارایی‌های شرکت محسوب می‌شوند و به همین دلیل باید در دفاتر مالی و ترازنامه ثبت شوند.
بر اساس استانداردهای حسابداری ایران، اسناد خزانه اسلامی ذیل سرفصل سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت یا سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت طبقه‌بندی می‌شوند. این که ثبت در کدام طبقه‌بندی انجام شود به فاصله زمانی تا موعد سررسید اوراق بستگی دارد. در صورتی که سررسید اوراق کمتر از یک سال باشد، به عنوان دارایی جاری و در غیر این صورت به عنوان دارایی غیرجاری در ترازنامه ثبت می‌شوند.

نقش نرم‌افزار پارمیس استار در مدیریت اسناد خزانه شرکت‌ها

با توجه به اینکه اسناد خزانه اسلامی در مقایسه با سایر اوراق دارای ماهیت خاصی هستند، مدیریت این نوع دارایی‌ها را در شرکت‌هایی که حجم قابل توجهی از این اوراق را در پرتفوی خود دارند، به یک کار پیچیده و مستعد خطا تبدیل می‌کند. در این شرایط با استفاده از نرم‌افزار پارمیس استار به عنوان یک راهکار یکپارچه مدیریت مالی می‌تواند فرایند مدیریت این اوراق را دقیق‌تر و ساده‌تر کرد.

نرم‌افزار اموال و دارایی‌های ثابت پارمیس استار

نرم‌افزار اموال و دارایی‌های ثابت پارمیس استار این امکان را فراهم می‌کند که بتوان اخزا را به عنوان یکی از اقلام دارایی شرکت همراه با سایر مشخصات مانند تاریخ خرید، قیمت خرید، ارزش اسمی و تاریخ سررسید در سیستم ثبت و طبقه‌بندی کرد. با استفاده از این نرم‌افزار می‌توان سود تنزیلی تحقق‌یافته در هر دوره مالی را به صورت خودکار محاسبه کرده و مدیران نیز بتوانند گزارش‌گیری دقیق از وضعیت این دارایی‌ها در هر مقطع زمانی داشته باشند.

از مهم‌ترین قابلیت‌های این زیرسیستم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ثبت و نگهداری متمرکز اطلاعات مالی و دارایی‌ها و جلوگیری از پراکندگی اطلاعات
• یکپارچگی با سیستم حسابداری برای ثبت و کنترل دقیق رویدادهای مالی مرتبط
• ثبت و انتقال خودکار اسناد حسابداری و کاهش خطاهای ناشی از ورود دستی اطلاعات
• گزارش‌گیری دقیق و مدیریتی برای بررسی وضعیت مالی و سوابق معاملات و اسناد
• کنترل دسترسی کاربران و افزایش امنیت اطلاعات مالی
• ردیابی سوابق و تغییرات اطلاعات برای کنترل بهتر گردش اسناد و عملیات مالی
• امکان مدیریت اطلاعات در ساختارهای چند واحدی و مناسب برای سازمان‌ها و شرکت‌های دارای واحدهای مختلف
• دسترسی به اطلاعات به‌روز و یکپارچه برای بهبود کنترل و تصمیم‌گیری مالی
• کاهش خطا و افزایش شفافیت در فرایندهای مالی از طریق حذف ثبت‌های پراکنده و دستی

نرم افزار دریافت و پرداخت (خزانه داری) پارمیس استار

نرم‌افزار خزانه‌داری پارمیس استار یک ارتباط مستقیم بین نقدینگی شرکت و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت مانند اوراق خزانه ایجاد می‌کند. این ویژگی به مدیران مالی کمک می‌کند که بتوانند در مورد زمان‌بندی خرید یا فروش این اوراق، تصمیم‌گیری بهتری داشته باشند. یکی دیگر از قابلیت‌های این نرم‌افزار شناسایی نقدینگی مازاد موقتی بر اساس پایش مستمر جریان‌های نقدی ورودی و خروجی شرکت است. در این شرایط شرکت می‌تواند به جای نگهداری وجه نقد به صورت راکد، آن را در قالب اسناد خزانه با سررسید مناسب سرمایه گذاری کند و به این ترتیب نقدشوندگی آن را حفظ کند.

مهم‌ترین قابلیت‌های نرم‌افزار دریافت و پرداخت (خزانه‌داری) پارمیس استار به شرح زیر است:

• ثبت و مدیریت اسناد دریافت و پرداخت و نگهداری سوابق کامل آن‌ها
• مدیریت اسناد تضمینی و ثبت وضعیت‌های مختلف اسناد برای پیگیری دقیق‌تر
• ثبت و پیگیری تراکنش‌های بانکی و ارائه گزارش ریز گردش حساب‌ها
• مغایرت‌گیری بانکی برای تطبیق تراکنش‌های ثبت‌شده با اطلاعات بانکی
• گزارش‌گیری از وضعیت اسناد و تعهدات مالی و امکان دریافت خروجی‌های مدیریتی
• نمایش لحظه‌ای مانده حساب‌ها و گردش مالی بانک‌ها، صندوق‌ها و تنخواه‌ها
• هشدار سررسید اسناد و کمک به جلوگیری از فراموشی موعدهای مالی
• پیش‌بینی نقدینگی بر اساس دریافت‌ها و پرداخت‌های ثبت‌شده
• داشبورد مدیریتی و گزارش‌های تحلیلی برای بررسی ورودی و خروجی منابع مالی و وضعیت تعهدات
• فیلتر و جستجوی اطلاعات مالی بر اساس تاریخ، مبلغ، بانک، طرف حساب و وضعیت سند
• یکپارچگی با حسابداری و سایر زیرسیستم‌های پارمیس استار

جمع‌بندی

اوراق خزانه به عنوان یک ابزار سرمایه‌گذاری این موضوع را ثابت می‌کنند که کم‌ریسک بودن یک ابزار، به معنای ساده بودن یا بی‌نیاز از تحلیل بودن آن نیست. تفاوت اصلی اخزا که آن را در مقایسه با سپرده بانکی متمایز می‌کند این است که بازده آن از لحظه خرید به صورت کامل و قطعی مشخص شده و تغییر نمی‌کند. با این حال در ازای این قطعیت باید پذیرفت که در صورت نیاز به نقد کردن اوراق پیش از موعد سررسید، امکان وجود نوسان در قیمت در بازار ثانویه وجود دارد.

افرادی که قصد سرمایه‌گذاری از طریق اخزا دارند نباید به صورت کورکورانه کوتاه‌ترین یا بلندترین فاصله زمانی تا سررسید را انتخاب کنند. بهترین کار این است که سررسید اوراق را با افق زمانی واقعی که نیاز به نقدینگی دارند، تطبیق دهند. به طور کلی می‌توان گفت که اگر قصد دارید نقدینگی خود را برای مدت زمان کوتاه و با یک بازه سود قطعی و مشخص سرمایه‌گذاری کنید، اوراق خزانه بهترین گزینه محسوب می‌شود. زیرا در زمان خرید شما می‌دانید که در ازای خرید این اوراق در زمان سررسید چه میزان سود دریافت خواهید کرد.

سؤالات متداول

۱. اوراق خزانه چند درصد سود می‌دهد؟

نرخ بازده اخزا ثابت و از پیش تعیین‌شده نیست؛ بلکه بر اساس فاصله قیمت خرید در بازار تا ارزش اسمی و تعداد روز مانده تا سررسید محاسبه می‌شود و در بازه‌های زمانی مختلف متفاوت است. برای مشاهده نرخ لحظه‌ای باید به سامانه معاملاتی فرابورس مراجعه کرد.

۲. آیا اوراق خزانه اسلامی مشمول مالیات است؟

خیر، بر اساس ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم، سود حاصل از اسناد خزانه اسلامی از مالیات معاف است.

۳. آیا می‌توان اوراق خزانه را قبل از سررسید فروخت؟

بله، اخزا در بازار ثانویه فرابورس قابل معامله است و می‌توان آن را در هر روز معاملاتی با قیمت روز بازار به فروش رساند.

۴. تفاوت اوراق خزانه با اوراق مشارکت چیست؟

اوراق مشارکت سود علی‌الحساب دوره‌ای (معمولاً ماهانه) پرداخت می‌کند، اما اخزا هیچ پرداخت میان‌دوره‌ای ندارد و تمام بازده آن از تفاوت قیمت خرید تا ارزش اسمی در سررسید یا هنگام فروش به دست می‌آید.

۵. حداقل سرمایه لازم برای خرید اسناد خزانه اسلامی چقدر است؟

مانند خرید سهام، امکان خرید اخزا با مبالغ نسبتاً کم (معادل قیمت یک یا چند برگه) از طریق کارگزاری وجود دارد و نیازی به سرمایه اولیه بسیار بالا نیست.

۶. اوراق خزانه از کجا خریداری می‌شود؟

از طریق سامانه معاملاتی هر کارگزاری بورسی که کد بورسی نزد آن فعال کرده‌اید، دقیقاً مشابه فرآیند خرید سهام.

۷. ریسک اوراق خزانه اسلامی در مقایسه با سهام چقدر است؟

ریسک اخزا به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از سهام است، زیرا این اوراق پشتوانه دولتی دارند و نوسان قیمتی آن‌ها محدود به فاصله زمانی تا سررسید است، در حالی که سهام می‌تواند نوسانات قیمتی بسیار بیشتری را تجربه کند.

۸. آیا اوراق خزانه اسلامی از نظر شرعی مجاز است؟

بله، ساختار اسناد خزانه اسلامی به‌گونه‌ای طراحی شده که با ضوابط فقه اسلامی و عدم دریافت بهره ربوی منطبق باشد؛ به همین دلیل نام «اسلامی» در عنوان رسمی این ابزار به کار رفته است.