نحوه محاسبه نرخ جذب سربار در حسابداری صنعتی
محاسبه نرخ جذب سربار، از جمله عوامل تأثیرگذار و مهم بر روی هزینه نهایی خدمات و محصولات متنوع به شمار میرود. سربار، به هزینهای گفته میشود که، امکان اضافه کردن آسان آن به قیمت نهایی کالا یا محصول وجود ندارد. چرا که، اثری از دخالت مستقیم آن در جریان تولید محصول نیست. از میان هزینههای سربار میتوان از هزینه اجاره بهای محل تولید، بیمه، برق، گاز و آب نام برد.
هزینه سربار، دو بار یعنی یک مرتبه پیش از آغاز دوره مالی و یک بار دیگر هم پس از قطعی شدن هزینهها یا همان در انتهای دوره مالی مورد محاسبه قرار میگیرند. دیگر همه میدانید که، حسابداری شرکتهای تولیدی و همینطور چگونگی انجام حسابداری انواع هزینهها در این قبیل از سازمانها اهمیت زیادی دارد. از این رو، در این نوشته سعی در ارائه توضیحاتی در رابطه با محاسبه نرخ جذب سربار در حسابداری صنعتی را برای شما عزیزان داریم. از طرفی، میخواهیم بدانیم نرخ جذب چیست؟ جذب سربار چیست و همینطور سربار ساخت چیست؟
سربار جذب شده در حسابداری صنعتی چیست؟
با توجه به مطالب مندرج در بخش مقدمه، سربار به هزینهای اطلاق میشود که، نمیتوانید آن را به سادگی به قیمت نهایی هر کالا یا محصول تولید شده بیفزایید. زیرا، این مورد نقش مستقیمی در فرآیند تولید کردن هر یک از محصولات ندارد.
عوامل موثر در محاسبه نرخ جذب
سه مورد مهم در محاسبه نرخ جذب تأثیر دارند. این 3 عامل، شامل مبنای جذب هزینه سربار ساخت یا تولید، سطح فعالیت انتخاب شده و سربار برآوردی میشود. برای حساب کردن نرخ جذب سربار، باید نرخ سربار بودجهای را بر مقدار بودجهای تقسیمبندی کنید.
متغیرهای لازم برای محاسبه نرخ جذب شده
در مجموع میتوان گفت که، سربار دو قسمت مختلف را شامل میشود. در ادامه، به ذکر این دو بخش مهم برای شما میپردازیم.
- اولین مورد، سربار متغیر بوده که، به هزینههایی گفته میشود که، در صورت افزایش یا کاهش حجم تولید میزان آن نیز تغییر پیدا میکند.
- دومین مورد، سربار ثابت است که، شامل هزینههایی است که، تا سطح معینی از تولید ثابت بوده و تغییری در آن ایجاد نمیشود.
اضافه (کسر) جذب سربار چیست و چگونه محاسبه میشود؟
اضافه جذب سربار را میتوان از جمله عوامل مؤثر در محاسبه نرخ جذب سربار به شمار آورد. در مجموع، ثبت هزینههای واقعی سربار در طول یک دوره مالی، در بخش بدهکار حساب کنترل سربار انجام میشود.
در حقیقت، برای محاسبه اضافه جذب سربار باید دو متغیر سربار واقعی و سربار جذب شده را از یکدیگر کسر کنید. مثبت بودن اضافه جذب سربار، به معنای بیشتر بودن میزان سربار جذب شده از سربار واقعی است. ولی، با منفی شدن عدد حاصل، میتوان نتیجه گرفت که، میزان سربار واقعی پایینتر است.
مثال برای محاسبه نرخ جذب شده در حسابداری صنعتی
در این بخش، با ذکر مثالی سعی در آشنایی هر چه بیشتر شما را با نحوه محاسبه نرخ جذب سربار در حسابداری صنعتی داریم. اطلاعات مالی یک شرکت جهت انجام این محاسبه، به عنوان نمونه در ادامه آورده شده که شامل:
- سربار برآوردی از دایره تولیدی یک: 800 هزار تومان
- سربار برآوردی از دایره تولیدی دوم: 950 هزار تومان
- ساعت کاری برآوردی مستقیم از دایره تولیدی اول: یکصد و پنجاه ساعت
- ساعت کاری برآوردی مستقیم از دایره تولیدی دوم: یکصد ساعت
- ساخت سفارش یک از دایره تولیدی اول: حاصل سی ساعت انجام کار خالص
- ساخت سفارش دو از دایره تولیدی دوم: حاصل بیست ساعت انجام کار خالص
- هزینههای سربار واقعی حاصل از اولین سفارش
این قبیل از هزینهها، مواردی از جمله مواد غیر مستقیم، برق و هزینه استهلاک ماشینآلات را شامل میشوند.
هزینه بیمه سهم کارفرما: یکصد هزار تومان
- هزینههای سربار واقعی حاصل از سفارش دوم
250 هزار تومان
برای محاسبه نرخ جذب سربار باید هزینههای سربار برآوردی را تقسیم بر مبنای برآوردی کنیم که، در ادامه به آن میپردازیم:
- نرخ جذب سربار در دایره اول: 5333 (عدد حاصل از تقسیم 800000 بر 150 بدست میآید)
- نرخ جذب سرباز در دایره دوم: 9500 (عدد حاصل از تقسیم 950000 بر 100 حاصل میشود)
برای محاسبه نرخ سربار جذب شده، باید عدد حاصل به عنوان مبنای واقعی را در نرخ جذب سربار ضرب کنید:
- نرخ سربار جذب شده در دایره اول: 159990 (این عدد از حاصلضرب عدد 5333 در 30 بدست آمده است)
- نرخ سربار جذب شده در دایره دوم: 190000 ( این عدد از ضرب عدد 9500 در 20 حاصل شده است)
سربار جذب شده در اولین دایره، بیشتر از سربار واقعی آن است. در نتیجه، اضافه جذب سربار رخ میدهد. ولی، در دایره دوم قضیه کاملاٌ برعکس بوده و به دلیل میزان سربار جذب شده از سربار واقعی، با کسر جذب سربار روبرو هستیم.
چه زمانی باید هزینههای سربار را شناسایی کرد؟
در مجموع، میتوان اقدامات لازم را برای شناسایی هزینههای سربار را طی دو بازه زمانی در هنگام به وقوع پیوستن هزینهها و پیش از آغاز دوره مالی انجام داد. در این بخش، با ذکر هر یک از این بازههای زمانی آشنا میشوید:
1.در زمان وقوع هزینهها
هزینه سربار، پس از محقق شدن هزینهها و در انتهای دوره مالی مورد شناسایی قرار میگیرد که، از آن تحت عنوان سربار واقعی یاد میشود.
2.پیش از آغاز دوره مالی
هزینههای سربار، با هدف تعیین کردن قیمت تمام شده محصولات پیش از آغاز شدن دوره مالی به شکل تقریبی مورد محاسبه قرار میگیرند.
در حقیقت، به این مورد، سربار برآوردی و یا سربار پیشبینی شده میگویند. از عدد حاصل از حساب کردن قیمت تمام شده محصولات تولیدی، قبل از پیشبینی و محاسبه کردن هزینههای سربار از شروع دوره مالی تا انتهای آن، تحت عنوان نرخ جذب سربار یاد میشود.
مبانی مهم جذب سربار ساخت
براساس هر کدام از مبانی جذب سربار ساخت، میتوان اقدام به بیان میزان تولید محصولات تولیدی در یک کارخانه کرد. در مجموع، مبانی جذب سربار ساخت موارد زیر را شامل میشود.
- اولین مورد، سربار واقعی بوده که، این مبنا هزینههایی را در برمیگیرد که، به شکل واقعی در طول یک دوره مالی مصرف شدهاند. بعلاوه، کلیه هزینههایی که، در انتهای دوره مالی باید از طریق انجام دادن اصلاحات تحت عنوان هزینههای سربار مورد شناسایی قرار میگیرند را در برمیگیرد.
- دومین مورد، ساعت کاری ماشینآلات کارخانه است که، در صورت فول اتوماتیک بودن ماشینآلات در یک کارخانه، بهترین مبنا جهت جذب کردن هزینههای سربار ساعت کاری این دستگاههاست. زیرا، شماری از هزینههای سربار از جمله استهلاک، نگهداری و تعمیر رابطهای مستقیم با ساعت کاری ماشینآلات دارد.
- سومین مورد، هزینه مواد مستقیم بوده که، در صورت وجود ارتباطی مستقیم بین هزینههای سربار و ساعات کار مستقیم، این مبنا به کار گرفته میشود.
- چهارمین مورد، هزینه کار مستقیم است که، در صورت رابطه بین دو هزینه سربار و کار مستقیم در کارخانه و برابر بودن میزان هر ساعت کار مستقیم در هر یک از دوایر، بکارگیری این نوع مبنا میتوان مثمر ثمر باشد.
- پنجمین مورد، هزینه مواد مستقیم است. در مجموع، رابطه منطقی بین دو هزینه سربار و مواد مستقیم در کارخانه وجود ندارد. در نتیجه، امکان استفاده از این گزینه تحت عنوان مبنای محاسبه نرخ جذب سربار در حسابداری صنعتی وجود ندارد.
انواع گروه هزینه سربار در حسابداری صنعتی
گروهبندی هزینه سربار، از مباحث کلیدی دیگری به شمار میرود که، امکان اشاره به آن در اصول محاسبه نرخ جذب سربار در حسابداری صنعتی وجود دارد. این هزینه در حسابداری صنعتی، در سه گروه متفاوت قرار میگیرند که در ادامه به ذکر آنها میپردازیم.
- مورد اول، سربار توزیع و فروش بوده که، همچون سربار اداری از آن تحت عنوان هزینههای یک دوره مالی یاد شده و به حساب سود و زیان انتقال داده میشوند.
- مورد دوم، سربار اداری و تشکیلاتی بوده که، در قالب هزینههای دوره مالی، انتقال آنها به حساب سود و زیان انجام میشود.
- مورد سوم، سربار ساخت است که، شامل هزینههای تولید به استثنای مواد خام مصرفی و دستمزد مستقیم بوده و جزء موضوعاتی مهم در حسابداری صنعتی به شمار میرود. در مجموع، از این نوع هزینه تحت عنوان سربار کارخانه و یا هزینههای عمومی کارخانه یاد میشود و قابل نمایش در حساب سربار ساخت است.
سربار پیشبینی شده
گاهی اوقات، محاسبه و پیشبینی هزینههای سربار، با در نظر گرفتن تغییرات و تجربیات قیمت در عوامل به وجود آورنده هزینه آن هم در شروع دوره مالی صورت میگیرد. به همین جهت، عنوان سربار پیشبینی شده به آن اختصاص داده شده است. بعد از پیشبین کردن هزینههای سربار از طریق شیوههایی خاص و منحصربهفرد، اقدام به شناسایی سربار تا انتهای دوره مالی و محاسبه هزینه تمام شده محصولات مطابق آن میکنند که، از آن تحت عنوان نرخ جذب یاد میشود.
نرخ جذب سربار را میتوان از جمله بهترین و کاربردیترین شیوهها برای مشخص کردن هزینههای سربار قابل تخصیص به محصولات و کالاها در نظر گرفت. از طرفی، نرخ جذب سربار، سریعترین شیوه جهت برقراری توازن در قیمت تمام شده کالاها، تحلیل و بررسی عدم کارایی، تشخیص دادن تغییراتی غیرمنطقی و همینطور مدیریت است. چند عامل، نقش مهمی در پیشبینی کردن هزینههای سربار داشته که، در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
- ایجاد شدن شرایطی مناسب با هدف مقایسه هزینههای پیشبینی شده و واقعی
- معلوم نبودن قیمت واقعی شماری از هزینههای سربار
- اختلاف بین دو مورد تولید واقعی و برنامهریزی شده
هزینه سربار جذب نشده چیست؟
به هزینههای حساب نشده جزء قیمت تمام شده محصولات تولیدی که، در ردیف قسمتی از هزینههای عملیاتی در یک شرکت یا سازمان قرار میگیرند، هزینه سربار جذب نشده گفته میشود. این نوع از هزینه در تولید انواع محصولات، شامل هزینههای سربار متغیر نبوده و با سربار ثابت مرتبط است. در حقیقت، سربار جذب نشده در تولید، به میزان ظرفیت بکار گرفته شده مربوط میشود.
نحوه محاسبه هزینههای سربار کل کسبوکار
برای این کار، هزینههای سربار را باید به شمار ساعات قابل پرداخت در شرکت تقسیم بفرمایید. مثلاٌ، در صورت وجود شش تکنسین در کسبوکارتان، هزینههای سربار بین این افراد تقسیم میگردند. با اضافه کردن هزینه کار و هزینههای سربار به ساعات قابل پرداخت، میتوان هزینه خالص هر یک از کارکنان را در هر ساعت بدست آورد. هر یک از مشاغل، از طریق کاهش نسبت سربار میتوانند به یک مزیت رقابتی برسند.
ثبت کردن هزینههای واقعی سربار
در حسابداری صنعتی، از هزینههای انجام شده در طول دوره تحت عنوان هزینههای واقعی سربار یاد میشود. هر زمانی که، این قبیل از هزینهها به مصرف میرسند، دقیقاٌ در همان تاریخ نیز در دفتر معین، کل و روزنامه ثبت میگردند. شیوه ثبت به این شکل است که، حساب کنترل سربار ساخت به عنوان بدهکار درج شده و حساب های مرتبط بستانکار میشوند.
نکات مهم در رابطه با هزینه سربار در حسابداری صنعتی
از جمله نکات مورد توجه در رابطه با هزینه سربار در حسابداری صنعتی، تفاوت سربار واقعی و جذب شده و موارد استفاده هزینه سربار است. در نتیجه، در ادامه به بررسی و تحلیل این نکات برای شما میپردازیم.
- تفاوت سربار واقعی و جذب شده
در رابطه با فرق بین سربار جذب شده و واقعی باید بگوییم که، مورد اول به هزینههای غیر مستقیم اختصاص داده شده به محصولات در طول دوره اطلاق میشود. اما، هزینه سربار واقعی در حسابداری تولید و صنعتی، به آن قسمت از هزینههای غیر مستقیم واقعاٌ ایجاد شده در طول دوره مالی میگویند. نرم افزار حسابداری
- موارد استفاده هزینه سربار
در حسابداری صنعتی، هزینههای سربار باید همچون دیگر هزینهها جهت حساب کردن بهای تمام شده مورد شناسایی قرار بگیرند. شناسایی کردن انحرافات و همینطور هزینه سربار و از طرفی کنترل کردن این هزینهها میتواند مقدمات افزایش سودآوری در واحدهای تولیدی را فراهم کند.
در نتیجه، هزینههای سربار در حسابداری را باید به نحوی درست مورد شناسایی قرار داد تا بتوان اقدام لازم را برای کنترل این هزینهها انجام داده و کمک زیادی به پیشرفت و افزایش سودآوری شرکت کرد. به این ترتیب، مدیران هر مجموعه نیز تصمیمات به مراتب بهتری در جهت برنامهریزی تولید محصولات در آینده میگیرند.
جمعبندی
به جز دستمزد مستقیم و مواد، هزینههای سربار نیز جهت محاسبه کردن بهای تمام شده محصولات در حسابداری صنعتی باید منظور گردد. علیرغم عدم دخالت هزینه سربار در ساخت محصول به صورت مستقیم، این مورد از اهمیت زیادی در محاسبه بهای تمام شده و در ادامه سود مؤسسه ایفا میکند.
هر یک از حسابداران، به جز نیاز به آشنایی کامل با این هزینه، الزاماٌ باید تسلط کافی را نیز در رابطه با کنترل کردن هزینههای سربار و نحوه تسهیم آن بدست آورند. به این ترتیب، سودآوری را بالا برده و نقاط ضعف مؤسسه را نیز به درستی شناسایی میکنند. در این نوشته، اطلاعات کاملی را در رابطه با Overhead Application Rates ارائه کرده و به سؤالاتی از جمله نرخ جذب چیست؟، جذب سربار چیست؟ و همینطور سربار ساخت چیست؟ پاسخ دادیم.
سؤالات متداول
با توجه به مطالب مندرج در بخش مقدمه، سربار به هزینهای اطلاق میشود که، نمیتوانید آن را به سادگی به قیمت نهایی هر کالا یا محصول تولید شده بیفزایید. زیرا، این مورد نقش مستقیمی در فرآیند تولید کردن هر یک از محصولات ندارد.
به هزینههای حساب نشده جزء قیمت تمام شده محصولات تولیدی که، در ردیف قسمتی از هزینههای عملیاتی در یک شرکت یا سازمان قرار میگیرند، هزینه سربار جذب نشده گفته میشود. این نوع از هزینه در تولید انواع محصولات، شامل هزینههای سربار متغیر نبوده و با سربار ثابت مرتبط است. سربار جذب شده در حسابداری صنعتی چیست؟
هزینه سربار جذب نشده چیست؟
