تفاوت حسابداری مالی و مالیاتی در چیست؟
- خرداد 11, 1404

نرم افزار حسابداری » تفاوت حسابداری مالی و مالیاتی در چیست؟
فهرست مطالب
حسابداری، زبان مشترک کسبوکارها برای ثبت، گزارش و تحلیل اطلاعات مالی است. با این حال، این زبان در قالبهای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرد که دو نوع مهم آن حسابداری مالی و حسابداری مالیاتی هستند. در حالی که هر دو به اطلاعات مالی سازمان سروکار دارند، هدف، روشها، و مخاطبان آنها با یکدیگر تفاوت دارند. در ادامه به بررسی تفاوتهای اساسی بین حسابداری مالی و مالیاتی میپردازیم.
حسابداری و امور مالی اگرچه در نگاه اول مشابه بهنظر میرسند، اما تفاوتهای بنیادی در دامنه و تمرکز دارند. حسابداری عمدتاً بر ثبت، طبقهبندی، خلاصهسازی و گزارش اطلاعات مالی گذشته تمرکز دارد. در مقابل، امور مالی بر تصمیمگیری آیندهنگر، برنامهریزی مالی، مدیریت سرمایه و تخصیص منابع متمرکز است. بهعبارت دیگر، حسابداری نگاه به گذشته دارد تا واقعیت مالی کسبوکار را نشان دهد، اما امور مالی نگاه به آینده دارد تا بهترین تصمیمات را برای رشد و سودآوری اتخاذ کند.
از نظر اندازهگیری عملکرد مالی و ارزیابی ارزش نیز تفاوتهای قابل توجهی وجود دارد. حسابداری با استفاده از صورتهای مالی، عملکرد گذشته شرکت را بهصورت دقیق و مستند نشان میدهد و سود و زیان واقعی را بر اساس اصول حسابداری تعیین میکند. اما در امور مالی، هدف اصلی ارزیابی ارزش فعلی و آتی داراییها و پروژهها برای اتخاذ تصمیمهای سرمایهگذاری است. تحلیلگران مالی بیشتر از ابزارهایی مانند جریانهای نقدی تنزیلشده، نرخ بازده و ریسک برای برآورد ارزش استفاده میکنند. بنابراین، در حالی که حسابداری اطلاعات را فراهم میکند، امور مالی این اطلاعات را تحلیل و به تصمیم تبدیل میکند.
۱. هدف اصلی
-
حسابداری مالی با هدف تهیه صورتهای مالی برای ارائه به کاربران بیرونی مانند سرمایهگذاران، اعتباردهندگان، سهامداران و مدیران انجام میشود. تمرکز اصلی آن بر شفافسازی عملکرد مالی شرکت در طول یک دوره مالی است.
-
حسابداری مالیاتی با هدف محاسبه مالیات و ارائه گزارشهای دقیق به سازمان امور مالیاتی انجام میگیرد. در این نوع حسابداری، تمرکز بر رعایت قوانین و مقررات مالیاتی کشور است.
۲. استانداردها و قوانین مورد استفاده
-
در حسابداری مالی، از استانداردهای حسابداری ملی یا بینالمللی (مانند IFRS یا استانداردهای حسابداری ایران) پیروی میشود.
-
در مقابل، حسابداری مالیاتی تابع قوانین و آییننامههای سازمان امور مالیاتی کشور است، که ممکن است با اصول پذیرفتهشده حسابداری تفاوت داشته باشند.
۳. شیوه ثبت هزینهها و درآمدها
-
در حسابداری مالی، هزینهها و درآمدها بر اساس مبنای تعهدی ثبت میشوند؛ یعنی زمانی که درآمد کسب یا هزینه ایجاد میشود، نه لزوماً زمان پرداخت یا دریافت وجه.
-
در حسابداری مالیاتی، برخی هزینهها یا درآمدها ممکن است فقط زمانی قابل قبول باشند که واقعاً پرداخت یا دریافت شده باشند. بهعلاوه، برخی هزینهها ممکن است طبق قوانین مالیاتی غیرقابل قبول باشند (مانند جریمهها).
۴. مخاطبان گزارش
-
گزارشهای حسابداری مالی معمولاً برای مدیران، سرمایهگذاران، سهامداران، بانکها و تحلیلگران بازار تهیه میشوند.
-
در حالی که گزارشهای حسابداری مالیاتی تنها برای نهادهای مالیاتی مانند سازمان امور مالیاتی کشور کاربرد دارند.

۵. زمان تهیه گزارش
-
صورتهای مالی حسابداری مالی معمولاً بهصورت سالانه یا فصلی تهیه میشوند.
-
گزارشهای مالیاتی معمولاً در بازههای مشخصشده قانونی، مثلاً ماهانه (مانند اظهارنامه ارزش افزوده)، فصلی (صورت معاملات فصلی)، یا سالانه (اظهارنامه مالیاتی) تهیه و ارسال میشوند.
نتیجهگیری
با وجود شباهتهایی در ابزارها و اطلاعات پایه، حسابداری مالی و مالیاتی دو رویکرد متفاوت در استفاده از دادههای مالی هستند. حسابداری مالی بیشتر به تصمیمگیریهای مدیریتی و اطلاعات عمومی شرکت مربوط میشود، در حالی که حسابداری مالیاتی با هدف رعایت الزامات قانونی و پرداخت صحیح مالیات انجام میشود. درک تفاوت این دو، برای صاحبان کسبوکار و حسابداران از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه اشتباه در هر کدام میتواند منجر به جریمههای قانونی یا برداشت نادرست از عملکرد شرکت شود.