اسکرام چیست و اسکرام مستر کیست؟

Scrum یک فرایند مدیریت پروژه است که به طور گسترده‌ای در توسعه نرم‌افزار و فناوری اطلاعات استفاده می‌شود. این متدولوژی مبتنی بر اصول Agile است و به تیم‌ها امکان می‌دهد به صورت هماهنگ و مؤثر در کارهای پروژه‌ای خود عمل کنند.

اسکرام در دهه ۱۹۹۰ توسط “جف ساترلند” (Jeff Sutherland) و “کن شوابرت” (Ken Schwaber) ابداع شد و هم اکنون یکی از روش‌های محبوب مدیریت پروژه به حساب می‌آید. این روش اصول و قواعد ساده‌ای را برای سازماندهی کار تیمی و ارائه‌ی محصول بهینه ارائه می‌دهد.

در روش توسعه تکاملی، پروژه به چندین فاز کوتاه‌مدت تقسیم می‌شود که به آن‌ها “ایتر” (Iteration) یا “اسپرینت” (Sprint) می‌گویند. هر ایتر معمولاً به مدت دو تا چهار هفته طول می‌کشد و در این مدت، تیم تلاش می‌کند تا به اهداف مشخص و قابل اندازه‌گیری ایتر برسد.

اسکرام چیست؟

(Scrum) یک متدولوژی مدیریت پروژه است که بر اصول Agile تمرکز دارد. این روش به تیم‌ها کمک می‌کند به صورت هماهنگ و مؤثر در کارهای پروژه‌ای خود عمل کنند و به سرعت و انعطاف‌پذیری در تحویل محصولات تمرکز می‌کند. مفهوم روش توسعه تکاملی بر پایه‌ی تقسیم‌بندی پروژه به چندین فاز کوتاه‌مدت به نام “ایتر” یا “اسپرینت” استوار است. هر ایتر عموماً به مدت دو تا چهار هفته طول می‌کشد و در طی این مدت، تیم تلاش می‌کند تا وظایف مشخصی را تحویل دهد.

نقش های ضروری برای موفقیت در اسکرام

برای موفقیت، نقش‌های ضروری زیر باید در تیم و سازمان وجود داشته باشند

• مالک محصول (Product Owner): مالک محصول نماینده مشتریان و ذینفعان است و مسئول تعریف نیازمندی‌ها، برنامه‌ریزی محصول و اولویت‌بندی وظایف است. وظیفه اصلی او، بهبود محصول در طول زمان و ارائه یک راهنمایی راهبردی برای تیم است.
• Scrum Master: نقشی تسهیل‌کننده برای تیم است و مسئول حمایت از تیم در اجرای فرآیند روش توسعه تکاملی است. که در ادامه مطلب به بررسی دقیق آن خواهیم پرداخت.
• تیم توسعه (Development Team): تیم توسعه شامل اعضای عملیاتی و تخصصی است که به تحقق نیازمندی‌ها و تحویل محصول می‌پردازند. اعضای تیم باید خود سازماندهی، هماهنگی و همکاری بالا را در محیط کار داشته باشند.

همچنین، موفقیت روش توسعه تکاملی به تعامل و همکاری موثر بین این نقش‌ها بستگی دارد. تعامل مستمر بین مالک محصول، متخصص فرآیند توسعه مبتنی بر توزیع و تیم توسعه به ارائه یک فرآیند بهینه و تحقق هدف‌های پروژه کمک می‌کند.

خبرنامه پارمیس را از دست ندهید!

هر هفته محتوای اختصاصی و جدیدترین اخبار، مقالات آموزشی حسابداری، مالی و مدیریتی را برای شما میفرستیم.

عضویت

اسکرام مستر کیست؟

اسکرام مستر (Scrum Master) یک نقش در این فرآیند است. این نقش در تیم‌های استفاده کننده از روش روش توسعه تکاملی ایفا می‌شود و مسئولیت حمایت از تیم و اجرای صحیح روش فرایند توسعه مبتنی بر توزیع را دارد.

وظایف اصلی اسکرام مستر

(Scrum Master) یک نقش کلیدی در این فرآیند است که بر عهده دارد تا اطمینان حاصل کند که تیم استفاده کننده از روش توسعه تکاملی به درستی و با بهترین روش‌ها عمل می‌کند. اسکرام مستر در ارتباط با تیم، مالک محصول و سایر ذینفعان موجود در پروژه وظایفی انجام می‌دهد.

• هدایت و حمایت تیم: تیم را در مسیر صحیح پیشروی کمک می‌کند و از رعایت اصول و فرایندهای فرایند توسعه مبتنی بر توزیع اطمینان حاصل می‌کند. او تیم را درباره‌ی اصول Agile آموزش می‌دهد و در رفع مشکلات و موانع در مسیر پیشرفت تیم کمک می‌کند.
• تسهیل جلسات فرایند توسعه مبتنی بر توزیع: جلسات روش توسعه تکاملی از جمله جلسات برنامه‌ریزی ایتر، جلسات روزانه و جلسات بازخورد ایتر را برگزار می‌کند و تمامی اعضای تیم را برای مشارکت فعال در این جلسات تشویق می‌کند.
• حل مشکلات: به تیم کمک می‌کند تا مشکلات و موانع را شناسایی کند و راه حل‌های مناسب را برای آنها پیدا کند. او با همکاری تیم و سایر ذینفعان مشکلات را برطرف می‌کند و به پیشرفت مداوم تیم کمک می‌کند.
• ارتقای فرایند: در تحلیل و بهبود فرایندهای روش توسعه تکاملی مشارکت می‌کند. او می‌تواند با ارائه ایده‌ها و تجربیات خود به تیم کمک کند تا عملکرد و کیفیت پروژه را بهبود ببخشند.
• مربیگری: به عنوان یک مربی، به تیم کمک می‌کند تا مهارت‌ها و دانش خود را در استفاده از روش توسعه تکاملی و اصول Agile ارتقا دهد. او با ارائه آموزش‌ها و راهنمایی‌ها به تیم، آنها را در رسیدن به عملکرد بهتر و بهبود مداوم یاری می‌کند.
• فاسیلیتاتور: مسئول تسهیل فرآیند تصمیم‌گیری‌ها و جلسات است. او به تیم کمک می‌کند تا به توافقات یکپارچه برسند و در جلسات موثر شرکت کنند. همچنین، اسکرام مستر می‌تواند از فنون و ابزارهای متنوعی مانند کارت‌های ترکیبی (Planning Poker) استفاده کند تا تصمیم‌گیری‌ها را سریع‌تر و دقیق‌تر انجام دهد.
• نمایندگی: می‌تواند نماینده تیم در مقابل مالک محصول و سایر ذینفعان باشد. او به منظور حفظ تعادل بین نیازهای مالک محصول و توانمندی‌های تیم، میانجیگری می‌کند و روابط مؤثری را بین تیم و مالک محصول ایجاد می‌کند.

در کل،  یک راهبرد فعال است که تیم را در راستای اصول Agile و اهداف پروژه هدایت می‌کند. او در جهت بهبود عملکرد تیم، ارتقای فرایندها و حل مشکلات همراهی می‌کند تا تیم بتواند به بهترین شکل ممکن و با سرعت بیشتری پیشرفت کند.

کاربرد اسکرام

استفاده از (Scrum)  برای مدیریت پروژه‌ها و تیم‌ها دارای مزایا و فواید متعددی است. در زیر به برخی از این کاربرد ها اشاره می‌کنیم:

• انعطاف‌پذیری و تطبیق: اجازه می‌دهد تیم به سرعت و انعطاف پذیری در تغییرات نیازها و الزامات پروژه واکنش نشان دهد. با تقسیم پروژه به ایترهای کوتاه‌مدت و برنامه‌ریزی مداوم، تغییرات درخواست‌ها به راحتی دریافت و اعمال می‌شوند.
• افزایش تولیدی: با محدود کردن مدت زمان ایترها به چند هفته، موجب افزایش تمرکز تیم و بهبود تولیدی می‌شود. این روش باعث می‌شود که تیم متمرکز بر وظایف مشخص و قابل تحویل باشد و تحویل‌های مستمر را داشته باشد.
• ارتباط و همکاری بهتر: با جلسات روزانه و جلسات دیگری مانند جلسات برنامه‌ریزی و بازخورد، ارتباط و همکاری بین اعضای تیم را تقویت می‌کند. اعضای تیم برای مبادله اطلاعات و حل مسائل با هم در تماس هستند و تیم به صورت هماهنگ و همزمان عمل می‌کند.
• شفافیت و تجزیه و تحلیل قابلیت‌ها: با استفاده از داشبوردها و کارت‌های کانبان، اطلاعات و وضعیت پروژه برای همه اعضای تیم به صورت شفاف قابل مشاهده است. این امکان را می‌دهد تا تیم و مالک محصول بتوانند قابلیت‌ها و پیشرفت پروژه را بهتر تحلیل کنند و تصمیم‌گیری‌های بهتری انجام دهند.
• ترکیب کار و تیم: تمرکز قوی‌تری روی تیم دارد تا فقط به محصول نگاه کند. این رویکرد باعث می‌شود تا تیم‌ها خودسازماندهی و هماهنگی بیشتری داشته باشند و برای تحقق هدف مشترک تلاش کنند.
• افزایش شفافیت و اعتماد: با استفاده از داشبوردها و جلسات مداوم، شفافیت در خصوص پیشرفت کار، موانع و ریسک‌ها ایجاد می‌شود. این باعث می‌شود تا تمام اعضای تیم به اطلاعات لازم دسترسی داشته باشند و اعتماد بین اعضای تیم و سایر ذینفعان افزایش یابد.
• مدیریت ریسک بهتر: به تیم امکان می‌دهد تا به صورت مداوم ریسک‌های پروژه را شناسایی کند و با استفاده از فرآیندهای روش توسعه تکاملی، برنامه‌ریزی و پیشگیری کند. این روش باعث کاهش احتمال بروز مشکلات جدی و افزایش قابلیت اطمینان پروژه می‌شود.
• تشویق به بهبود مستمر: با استفاده از روش‌های هفته‌ای ارزیابی (Sprint Review) و بازخورد (Sprint Retrospective)، تیم را تشویق به تجزیه و تحلیل عملکرد خود می‌کند و اقدامات بهبود را تعیین می‌کند. این فرآیند باعث ارتقای مداوم عملکرد تیم و بهبود فرایندها و کیفیت تحویل‌ها می‌شود.

متدولوژی اسکرام چگونه کار می کند؟

متدولوژی (Scrum) بر اساس فرآیند تکراری و تفکیک‌پذیری زمان تحویل، مدل سازماندهی محصول و مدیریت پروژه است. فرآیند روش توسعه تکاملی بر پایه تیم‌های خودسازماندهی و هماهنگی میان اعضا استوار است و به صورت چرخه‌های کوتاه مدت و قابل تکرار، تحویل‌های مداوم و کیفیت بالا را به هدف دارد.

مراحل اصلی متدولوژی اسکرام 

• برنامه‌ریزی محصول (Product Planning): در این مرحله، اولین نسخه از محصول تعریف و برنامه‌ریزی می‌شود. نیازمندی‌ها مشخص می‌شوند و ترجیح‌ها و اولویت‌بندی‌ها توسط مالک محصول (Product Owner) تعیین می‌شوند.
• برنامه‌ریزی ایتر (Sprint Planning): در این مرحله، یک بازه زمانی معین به نام ایتر (Sprint) تعیین می‌شود. تیم، نیازمندی‌ها و وظایفی که در طول ایتر باید انجام دهند را مشخص می‌کند.
• ایتر (Sprint): ایتر مدت زمانی کوتاه است (معمولاً بین ۱ تا ۴ هفته) که در آن تیم بر روی وظایف تعیین شده در برنامه‌ریزی ایتر تمرکز می‌کند و محصول جدیدی تحویل می‌دهد. تیم در جلسات روزانه (Daily Scrum) در مورد پیشرفت و مشکلات خود گزارش می‌دهد.
• بازخورد ایتر (Sprint Review): در پایان هر ایتر، جلسه‌ای به نام بازخورد ایتر برگزار می‌شود. در این جلسه، تیم محصول تحویل داده شده را به مالک محصول و سایر ذینفعان نمایش می‌دهد و بازخورد و پیشنهادات آن‌ها را دریافت می‌کند. این بازخورد بهبودهای لازم در محصول را تعیین می‌کند و در برنامه‌ریزی ایتر بعدی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• جلسه رترواسپکتیو (Sprint Retrospective): پس از بازخورد ایتر، جلسه رترواسپکتیو برگزار می‌شود که در آن تیم به تجزیه و تحلیل عملکرد خود در ایتر گذشته می‌پردازد. تیم بررسی می‌کند که چه چیزهایی درست انجام شده و چه چیزهایی قابل بهبود است. اقدامات بهبود و تغییراتی که باید در فرآیند روش توسعه تکاملی ایجاد شوند، تعیین می‌شود.
• جلسات روزانه (Daily Scrum): جلسات روزانه کوتاه و مدت زمانی محدودی هستند و همه اعضای تیم در آن‌ها شرکت می‌کنند. هدف این جلسات ارتباط و هماهنگی بین اعضای تیم است. هر عضو به ترتیب خود، درباره پیشرفت کار، موانع و نیازمندی‌های خود گزارش می‌دهد.
• تحویل مداوم (Continuous Delivery): با تقسیم پروژه به ایترهای کوتاه و تحویل مداوم، تیم قابلیت تحویل محصول مستقل را تقویت می‌کند. در پایان هر ایتر، محصولی قابل استفاده به مالک محصول تحویل داده می‌شود.

تفاوت اسکرام و اجایل 

(Scrum) و اجایل (Kanban) دو روش متدولوژیک مدیریت پروژه هستند که هر دو برای مدیریت و توسعه نرم‌افزار و فرآیندهای کاری استفاده می‌شوند. این دو روش در چندین جنبه تفاوت دارند:

• مفهوم زمان بندی: زمانبندی از طریق ایترهای مشخص شده انجام می‌شود که هر کدام مدت زمان محدودی (معمولاً ۱ تا ۴ هفته) دارند. در ایترها، وظایف تعیین شده را انجام می‌دهید و محصول تحویل می‌دهید. در حالی که در اجایل، زمانبندی محدودیتی ندارد و کاربران وظایف را به ترتیب دلخواه خود دریافت و انجام می‌دهند.
• تقسیم بندی کار: وظایف بر اساس اولویت‌بندی مالک محصول در هر ایتر تعیین می‌شوند و تیم بر روی آن‌ها تمرکز می‌کند. در اجایل، وظایف بر روی یک تخته کانبان (Kanban board) قرار می‌گیرند و کاربران آن‌ها را بر اساس نیازهایشان دریافت و انجام می‌دهند.
• مدیریت جریان کار: تیم در هر ایتر راهنمایی محکمی دارد که باید تعداد وظایفی که می‌تواند انجام دهد را مدیریت کند. در اجایل، تعداد وظایفی که در حال انجام هستند، محدود نیست و می‌توانید همزمان روی بیشترین تعداد وظایف کار کنید.
• تحویل محصول: هدف از هر ایتر تحویل یک محصول قابل استفاده است. در اجایل، هدف این است که وظایفی که دریافت شده‌اند به ترتیب تحویل شوند و محصول در دسترس کاربران قرار گیرد، بدون اینکه به تعداد ایترهای مشخص شده محدود شود.
• انعطاف‌پذیری: این امر یک فرآیند متداول و مشخص دارد که بر اساس آن کار انجام می‌شود. اجایل به عنوان یک روش منعطف‌تر به عمل می‌آید، زیرا هیچ محدودیت زمانی و تعداد وظایف در یک دوره زمانی خاص ندارد و به جریان کار و نیازهای تیم و سازمان سازگار می‌شود.
• پیش‌نمونه‌سازی: معمولاً بر پیش‌نمونه‌سازی تاکید می‌کند و در هر ایتر قابلیت استفاده‌پذیری قابل تحویل است. اجایل بیشتر بر روی جریان کار و استفاده بهینه از منابع تمرکز می‌کند و پیش‌نمونه‌سازی به میزان کمتری تاکید دارد.

هر دو روش توسعه تکاملی و اجایل روش‌های موثری برای مدیریت پروژه هستند و بسته به نوع پروژه و نیازهای سازمان، می‌توانید از یکی از آن‌ها استفاده کنید یا حتی از ترکیبی از این دو روش برای مدیریت بهتر پروژه استفاده کنید.

ویژگی های روش توسعه تکاملی

 (Scrum) یک متدولوژی مدیریت پروژه است که دارای ویژگی‌های منحصر به فردی است. در زیر به برخی از ویژگی‌های این امر اشاره می‌کنیم:

• فرآیند تکرارپذیر: بر مبنای یک سری ایترهای تکرارپذیر ساختاردهی شده است. هر ایتر، با شروع جلسه برنامه‌ریزی، جلسه روزانه، جلسه بازخورد و جلسه رترواسپکتیو، به پایان می‌رسد. این فرآیند تکرارپذیر، امکان بهبود مستمر و تطبیق با نیازهای پروژه را فراهم می‌کند.
• توسعه به صورت تیمی: تاکید بر توسعه به صورت تیمی دارد. تیم توسعه، از اعضای چند تخصصی تشکیل شده است که با همکاری و هماهنگی بالا، برای تحویل محصول مشترک کار می‌کنند.
• تکرار و تحویل مداوم: به تکرار و تحویل مداوم محصول تاکید دارد. هر ایتر با تحویل یک محصول قابل استفاده به پایان می‌رسد. این باعث می‌شود تا مشتریان و کاربران قادر به ارزیابی و استفاده از محصول باشند و بازخوردی به تیم دهند.
• اولویت‌بندی محصول: مالک محصول (Product Owner) در فرایند توسعه مبتنی بر توزیع مسئول اولویت‌بندی و تعیین نیازمندی‌های محصول است. اولویت‌بندی در هر ایتر و براساس نیازمندی‌ها و اهداف کسب شده انجام می‌شود. این باعث می‌شود تیم بر روی وظایف با بالاترین اولویت تمرکز کند و ارزش بیشتری را برای مشتریان ایجاد کند.
• جلسات مختلف: شامل جلسات مختلفی است که برای هماهنگی و پیشرفت پروژه برگزار می‌شوند. این جلسات شامل جلسه برنامه‌ریزی (Sprint Planning)، جلسه روزانه (Daily Scrum)، جلسه بازخورد (Sprint Review) و جلسه رترواسپکتیو (Sprint Retrospective) است. این جلسات به تیم امکان می‌دهند تا درک بهتری از پیشرفت پروژه داشته باشند و مشکلات را حل کنند.
• تجزیه و تحلیل بازخورد: با تاکید بر تجزیه و تحلیل بازخورد در پایان هر ایتر، امکان بهبود مستمر را فراهم می‌کند. تیم به بازخورد مشتریان و کاربران گوش می‌دهد و اقداماتی را برای بهبود محصول و فرآیند انجام می‌دهد.
• متریک‌های کارایی: با استفاده از متریک‌های مشخصی به تیم کمک می‌کند تا عملکرد و کارایی خود را اندازه‌گیری کند. متریک‌هایی مانند سرعت تیم (Team Velocity)، تعداد وظایف انجام شده (Completed User Stories) و زمان باقی‌مانده (Remaining Time) مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• همکاری و اعتماد: بر روی همکاری و اعتماد بین اعضای تیم تاکید دارد. تمرکز بر کار تیمی، شفافیت در تقسیم وظایف و ارتباط مستمر با یکدیگر باعث ایجاد یک فضای کاری مثبت و موثر می‌شود.

همه این ویژگی‌ها باعث می‌شوند فرایند توسعه مبتنی بر توزیع به عنوان یک متدولوژی مدیریت پروژه محبوب و مؤثر شناخته شود که توسط تیم‌ها و سازمان‌ها برای مدیریت پروژه‌های انان انتخاب شود.

جمع بندی

اسکرام یک متدولوژی مدیریت پروژه است که بر مبنای تکرارپذیری، توسعه تیمی، تحویل مداوم محصول، اولویت‌بندی محصول، تغییرپذیری و انعطاف‌پذیری، جلسات مختلف، تجزیه و تحلیل بازخورد، متریک‌های کارایی، و همکاری و اعتماد تاکید دارد.

در فرایند توسعه مبتنی بر توزیع، پروژه به چندین ایتر تقسیم می‌شود و هر ایتر شامل فازهای مشخصی است. تیم توسعه با همکاری و هماهنگی بالا، در هر ایتر به تحویل محصول قابل استفاده می‌رسد. این متدولوژی امکان بهبود مستمر و تطبیق با نیازهای پروژه را فراهم می‌کند و بر اساس بازخورد مشتریان و کاربران، تیم بهبود‌های لازم را انجام می‌دهد.

همچنین فرایند توسعه مبتنی بر توزیع به عنوان یک متدولوژی مدیریت پروژه موثر و محبوب شناخته شده است و به تیم‌ها و سازمان‌ها کمک می‌کند تا پروژه‌ها را به صورت کارآمدتری مدیریت کنند و محصولات با ارزشی را به مشتریان تحویل دهند.

سوالات متداول