انواع هزینه ها در حسابداری
در هر کسب وکاری مدیریت هزینهها نقشی کلیدی در موفقیت و سوددهی آن کسب و کار دارد. این فرایند تنها از طریق ثبت دقیق هزینه ها و بررسی گزارشات مرتبط با آن از سوی مدیران رده بالا و میانی امکان پذیر است. به همین منظور و به عنوان یک حسابدار یا مدیر واحد تجاری، تولیدی و غیره، باید با انواع هزینه ها در حسابداری و شیوه مدیریت آنها آشنا باشیم. در ادامه این مقاله از پارمیس به بررسی هزینهها در حسابداری میپردازیم.
تعریف هزینه و انواع هزینه ها در حسابداری
هزینه به هر بهایی گفته میشود که یک کسب و کار در طول فرآیند تولید کالاها و یا انجام خدمات خود متحمل میشود. حساب هزینه در حسابداری، حسابی است موقت که ماهیت آن بدهکار است. در حساب هزینه بعضی از مخارج که مصرف عینی دارند مانند حقوق و همچنین برخی از مصارف غیر عینی، مانند استهلاک دارایی ثبت میشود. تعریف هزینه در زمان تولید یک محصول، مرکز تولیدی با دو نوع هزینه عمده را مواجه میشود تا کالا یا محصول نهایی تولید شود. در این بخش از مقاله تعریف انواع هزینه ها در حسابداری را مورد بررسی قرار می دهیم.
حتما بخوانید: هزینه استهلاک چیست؟
هزینه مستقیم (Direct Cost)
هزینههای مستقیم، هزینههایی هستند که مربوط به تولید یک کالا یا خدمت است. هزینه مستقیم را میتوان به راحتی در یک محصول، بخش یا پروژه ردیابی کرد. به عنوان مثال، کارخانه ساخت موتور اتومبیل، دو نوع موتور اتومبیل مدل x و y تولید میکند. هزینه دستمزد کارگرانی که تمام هشت ساعت کار خود را صرف ساخت تولید موتور اتومبیل مدل x میکنند، جزء هزینه مستقیم است.
هزینه غیر مستقیم (Indirect Cost)
هزینههای غیرمستقیم یک گروه دیگر از انواع هزینه ها در حسابداری هستند. هزینه های غیر مستقیم هزینههای غیر مرتبط با تولید یک کالا یا خدمات هستند. هزینه غیر مستقیم را نمیتوان به راحتی در یک محصول، بخش، فعالیت یا پروژه ردیابی کرد. برای مثال، اگر کارخانه تولید موتور در پاراگراف بالا را در نظر بگیریم، برق مصرفی برای کارخانه یک هزینه غیرمستقیم در نظر گرفته میشود، زیرا برق برای تمامی موتورهای ساخته شده در کارخانه استفاده میشود.
مطالعه بیشتر: نرم افزار حقوق و دستمزد
هزینه متغیر (Variable Cost)
هزینه متغیر به عنوان یکی از انواع هزینه ها در حسابداری، هزینهی است که بر اساس میزان تولید و فروش یک شرکت تغییر میکند. این بدان معنی است که هزینههای متغیر با افزایش تولید افزایش مییابد و با کاهش تولید کاهش مییابد. به عنوان مثال، یک تولید کننده اسباب بازی باید، اسباب بازیهای خود را قبل از ارسال به فروشگاه ها بسته بندی کند. یکی از انواع هزینه متغیر هزینه بسته بندی است، زیرا با تولید اسباب بازیهای بیشتر، هزینههای بسته بندی آن افزایش مییابد، اما اگر سطح تولید اسباب بازی کاهش یابد، هزینه متغیر مربوط به بسته بندی کاهش می یابد.
هزینه ثابت (Fix Cost)
هزینه های ثابت، هزینههایی هستند که بدون توجه به میزان تولید یک شرکت، ثابت باقی میمانند. این هزینهها معمولاً مستقل از فعالیتهای تجاری خاص یک شرکت هستند. برای مثال مواردی مانند اجاره، مالیات بر دارایی، بیمه و استهلاک جزء هزینه ثابت هستند و به عنوان یکی از انواع هزینه ها در حسابداری شناخته می شوند.
هزینه سربار (Overhead)
هزینههای سربار هزینههایی هستند که مستقیماً به ساخت محصول ارتباط ندارند و نمیتوان آنها را به آسانی به محصولات یا سفارش های معینی ارتباط داد. همچنین هزینه های مستقیمی که تسهیم آنها به محصولی معین، مرحلهای از تولید یا سفارش خاص ، مقرون به صرفه نباشد، به عنوان هزینه سرباز و یکی از انواع هزینه ها در حسابداری در نظر گرفته می شود. هزینههای سربار به سه دسته تقسیم میشود:
هزینه سربار ثابت (Fix Overhead)
سربار ثابت، هزینه های سرباری است که برای مدت زمان طولانی ثابت میماند و با کاهش فعالیتهای تجاری تغییر نمیکند. به بیانی دیگر، صرف نظر از این که کسب و کار در حال رشد یا کاهش است، میزان سربار ثابت، به مقدار ثابت باقی میماند. به عنوان مثال می توان به اجاره، استهلاک، حق بیمه، حقوق پرسنل اداری و هزینه مجوزها اشاره کرد.
حتما مطالعه کنید: نرم افزار انبارداری
هزینه سربار متغیر (Variable Overhead)
سربار متغیر شامل هزینههای سرباری است که با فعالیت تجاری در نوسان است. با افزایش فعالیتهای تجاری، سربار متغیر نیز افزایش مییابد؛ با کاهش فعالیت تجاری، سربار متغیر کاهش مییابد. به عنوان مثال میتوان به تجهیزات اداری، هزینههای حمل و نقل و پست، بازاریابی، هزینههای قانونی و هزینه نگهداری اشاره کرد.
هزینه سربار نیمه متغیر (Semi-variable Overhead)
یکی دیگر از انواع هزینه ها در حسابداری، سربار نیمه متغیر ترکیبی است. سربار نیمه متغیر ترکیبی از سربار ثابت و متغیر است؛ که برخی از موارد صرف نظر از حجم فعالیت تجاری وجود دارند؛ اما در صورت رشد فعالیت تجاری ممکن است افزایش پیدا کند. نمونه هایی از سربار نیمه متغیر شامل حق کمیسیون، هزینههای آب و برق(ماهانه مبلغی به عنوان آبونمان پرداخت میشود که ثابت بوده و بنا به میزان مصرف هزینه آب، برق و غیره لحاظ میشود) است.
آیا هزینه متغیر همیشه جزء هزینه مستقیم است؟
پاسخ به این پرسش مشخص است، خیر. هزینه مستقیم هزینهای است که میتواند مستقیماً به تولید کالا یا خدمات ارتباط پیدا کند. هزینه مستقیم را میتوان در محصول تولید شده و خدمات ارائه شده، ردیابی کرد. اگرچه هزینههای مستقیم معمولاً هزینههای متغیر هستند، اما میتوانند شامل هزینههای ثابت نیز باشند. به عنوان مثال اگر کارخانهای برای تولید محصولی جدید سولهای را اجاره کند و دستگاه هایی که در سوله قرار میگیرد تنها برای تولید یک نوع محصول باشد، اجاره آن سوله، به عنوان یکی از انواع هزینه ها در حسابداری، هزینه ثابتی است که میتوان به صورت مستقیم بر تعداد محصولات تقسیم کرد.
حتما مطالعه کنید: نرم افزار پخش مویرگی
طبقهبندی هزینه ها در ثبت حسابداری و صورتهای مالی
در کنار توضیح انواع هزینه ها در حسابداری، طبقه بندی هزینه ها نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. طبقه بندی هزینه ها بر اساس نوع محل فعالیت و نظر مدیر مالی شرکت مشخص میشود. تعدادی از رایجترین طبقهبندی هزینهها در زیر آمده است:
هزینه های عمومی و اداری
هزینه عمومی و اداری به مخارجی گفته می شود که به صورت دوره ای میباشد و ثابت میماند. این هزینه ها روی فروش محصولات و کالا تاثیر مستقیم ندارند، اما جزء مخارج عمده شرکت به شمار می آیند.
- هزینه پست
- هزینه قبض تلفن، آب، برق و گاز
- هزینه رفت و آمد ، پیک و اسنپ و غیره.
- هزینه پذیرایی
- هزینه لوازم التحریر
هزینه های توزیع و فروش
این هزینه ها به بخش های فروش محصولات و خدمات مشتریان مربوط می شود، هزینه توزیع و فروش شامل موارد زیر است:
- حمل و نقل
- تبلیغات
- بازاریابی
- بسته بندی
- انبار داری
هزینههای مالی
در رابطه با هزینههای مالی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- حسابداری و حسابرسی
- سود اقساط بانکی
- جرائم مالیاتی
- مشاوره های مالی
هزینه های استهلاک اموال
در نظر داشته باشید که هزینه استهلاک در حسابداری از نمونه هزینه های غیر عینی است .
- هزینه استهلاک اسباب و اثاثیه
- هزینه استهلاک وسایل نقلیه
- هزینه استهلاک ابزارآلات
- هزینه استهلاک ساختمان
مفهوم هزینه فرصت چیست؟
در این بخش از مقاله انواع هزینه ها در حسابداری باید بگوییم هزینههای فرصت نشان دهنده مزایای بالقوهای است که یک فرد، سرمایهگذار یا کسب و کار هنگام انتخاب یک جایگزین نسبت به دیگری از دست میدهد. اگر ما پول یا سرمایه مشخصی داریم و بین انتخاب چند گزینه مردد هستیم تنها در صورتی هزینه فرصتی نخواهیم پرداخت که درآمد حاصل از انتخاب هر یک از این گزینهها، با صرف کردن یک سرمایه یکسان برابر باشد. در غیر این صورت، ما حتما هزینه فرصت از دست رفته خواهیم داشت. برای مثال فرض کنید 100 هزار تومان پول دارید و میتوانید با آن میوه بخرید، یا پیتزا بخورید. اگر تصمیم به خرید پیتزا بگیرید، هزینه فرصت شما انتخاب دیگر شما یعنی خرید میوه بوده است.
حتما بخوانید: تفاوت بازاریابی B2B و B2C
اگر شما به کنستری بروید که هزینه بلیط آن را دوست شما پرداخت کرده است، آیا در این انتخاب هزینه فرصت وجود دارد؟ بله در این مثال هزینه فرصت شما زمانی است که شما به جای ورزش کردن یا کتاب خواندن و غیره به کنسرت رفته اید.در دنیای تجارت هزینه فرصت باید با اعداد و ارقام محاسبه میشود. در واقع دو تصمیمی که به نظر بهترین هستند انتخاب، هزینه ها و درآمدهای هر یک از این ود تصمیم را برآورد میکنند. سپس مدیران با توجه به سود و هزینههایی ارائه شده در گزارشات تصمیم گیری می کنند.
منظور از کنترل هزینه چیست؟
همانطور که، افزایش درآمد یک مجموعه اقتصادی سودآوری را به بار میاورد، بالا رفتن هزینه ها هم زیانهای زیادی را به همراه دارد. کسب بالاترین میزان سود، از جمله مهمترین هدفهای تعریف شده برای هر سازمان به شمار میرود. از طریق طبقهبندی و شناسایی هزینهها، میتوان قدمهایی اساسی در جلوگیری از پرداخت هزینههای اضافی برداشت. همین موضوع، به ثابت نگه داشتن و کنترل هزینه های غیرقابل اجتناب کمک زیادی میکند.
تاریخچه هزینه حسابداری
بر طبق نظر دانشمندان، بحث حسابداری هزینه درست در بحبوحه انقلاب صنعتی بر سر زبانها افتاد. یعنی دقیقاٌ زمانی که، تولیدکنندگان به علت اقتصاد نوظهور عرضه و تقاضای صنعتی، باید هزینه های متغیر و ثابت خود را جهت بهینه سازی فرآیندهای تولیدی پیگیری می کردند. با شروع قرن بیستم میلادی، شاهد گستردگی هر چه بیشتر حسابداری هزینه در ادبیات مدیریت بازرگانی بودیم.
هزینه های تجاری
هزینه های تجاری، از دیگر موارد قابل توجه در علم حسابداری به شمار می روند. هزینه هایی مانند بیمه و حمل کالا که، به وسیله شرکتهای بازرگانی جهت تحصیل کالا برای فروش مجدد آنها اعمال میشود. این هزینه ها، در دو گروه غیر عملیاتی و عملیاتی قرار میگیرند در ادامه، توضیحاتی را راجعبه هر یک به شما میدهیم.
- هزینه غیر عملیاتی، شامل مواردی میشود که، به طور مستقیم ارتباطی با عملیات اصلی هر کسب وکاری ندارند. از میان این موارد می توان به هزینه های مربوط به استقراض پول و بهره اشاره کرد.
- هزینه عملیاتی، مستقیماٌ به فعالیتهای اصلی هر مجموعه اقتصادی ارتباط دارند. از بین آنها میتوان از هزینه های اجاره، اداری و بهای تمام شده کالاهای فروش رفته نام برد.
هزینه ریخته یا از دست رفته
هزینه ریخته یا sunk cost به هزینه ای گفته میشود که، با توجه به واقع شدن آن در گذشته، اثری بر روی هزینه ها و تصمیم گیریهای آتی مجموعه ندارد. بنابراین، امکان ایجاد تغییرات و یا برگشت آن به وسیله اقدامات آتی یا فعلی به هیچوجه نیست. هزینه تحصیل تجهیزات از پیش تهیه شده جزو این دسته از هزینه ها قرار میگیرند.
سخن پایانی درباره انواع هزینه ها در حسابداری
در هر کسب و کاری، مدیران با انواع هزینه ها در حسابداری آن واحد صنفی روبرو هستند که مدیریت آنها نیازمند دقت زیادی است. اشتباه در محاسبه هزینها و مدیریت آنها، می تواند حیات و ادامه فعالیت هر کسب و کاری را با خطر روبرو کند. استفاده از نرم افزار حسابداری مناسب با قابلیت تعریف انواع هزینها و ارائه گزارشات مدون در رابطه با آنها، ضامن موفقیت کسب و کار شما خواهد بود.
نرم افزار حسابداری پارمیس با قابلیت های متنوع در حوزه ثبت و گزارش هزینهها یاری رسان شما در این مسیر خواهد بود. توصیه می کنیم برای دریافت دمو و مشاوره رایگان در این حوزه با ارتباط با کارشناسان فروش ما و با شماره 87758-021 تماس حاصل فرمایید.
بیشتر بخوانید: پایانه فروشگاهی
سوالات متداول درباره انواع هزینه ها در حسابداری
- هزینه فرصت چیست؟
به مزایایی که یک کسب و کار یا سرمایه گذار هنگام انتخاب فرصتی بهتر از دست می دهد هزینه فرصت می گویند - هزینه سربار چیست؟
هزینهسربار هزینه ای است که مستقیماً به ساخت محصول ارتباط نداشته و نمیتوان آن را به آسانی به محصول یا سفارشی نسبت داد. - هزینه در حسابداری چگونه تعریف می شود؟
هزینه به بهایی گفته میشود که کسب و کار ها در طول فرآیند تولید کالاها و خدمات خود متحمل میشوند
