مقالات

پرکاربردترین صورت های مالی در حسابداری

یکی از مهم ترین مباحث مالی برای هر فعالیت اقتصادی محاسبه میزان سود حاصل از آن است. با توجه به اهمیت بالای سود و قدمت طولانی که در حسابداری دارد، تعاریف مختلفی در دوره های زمانی برای آن ارائه شده است. یکی از معروف ترین تعریف ها را به اقتصاددان آدام اسمیت نسبت داده اند که سود را به عنوان مبلغی که می توان بدون وارد کردن آسیب به سرمایه ثابت و در گردش کسب وکار مصرف کرد، تعریف کرده است.

بد نیست به این تعریف ساده هیکس از سود نیز اشاره کنیم : سود همان مبلغی است که اگر فرد در یک دوره معین خرج کند، وضعیت مالی وی در پایان دوره به همان خوبی ابتدای دوره خواهد بود.

با توجه به تعاریف ارائه شده برای سود می توان به میزان اهمیت آن برای تمام شرکت ها و سازمان ها، چه دولتی و چه خصوصی پی برد. بر همین اساس تجزیه و تحلیل های مالی و حسابداری که به ویژه در آن سود و وضعیت مالی شرکت بررسی می شود، فاکتوری مهم در تصمیم گیری است. بنابراین در حسابداری صورت های مالی مختلفی تعریف شده اند که هر کدام گزارشی خاص از وضعیت مالی شرکت ارائه داده و به تصمیم گیری و تعیین استراتژی برای سال مالی آینده و بهبود عملکرد شرکت کمک می کند. بنابراین یکی از وظایف حسابداری تهیه و تدوین گزارش های صورت های مالی به کمک اطلاعات ثبت شده در نرم افزار حسابداری و ارائه آن به افراد و سازمان های مربوطه است.با ما همراه باشید تا به صورت اجمالی با مهم ترین صورت های مالی حسابداری آشنا شویم.

 

صورت سود و زیان

بحث صورت های مالی را با مهم ترین این صورت ها یعنی صورت سود و زیان آغاز می کنیم. صورت سود و زیان مهم ترین گزارش مالی است که میزان درآمدها و هزینه های انجام شده در طول دوره مالی مشخصی را نمایش می دهد.

از آنجا که گزارشی جامع از عملکرد مالی شرکت را رائه می دهد، به عنوان مهم ترین صورت مالی بین حسابداران و مخاطبان صورت های مالی شناخته شده است.

با در نظر گرفتن تمام درآمدها و هزینه های عملیاتی و غیرعملیاتی، اگر هزینه های واقع شده در طول دوره مالی کمتر از درآمد آن دوره باشد، سود خالص و در صورتی که هزینه ها بیشتر از درآمد باشد زیان خالص برای شرکت محاسبه خواهد شد.

صورت سود و زیان

اجزای صورت و زیان

همان طور که در نمونه صورت سود و زیان مشاهده می کنید، مهم ترین بخش های صورت سود و زیان، محاسبه انواع مختلف سود یعنی سود ناخالص، سود عملیاتی و سود خالص است که برای تعیین جایگاه یک شرکت در بازار رقابتی مربوطه و تحلیل کارایی فعالیت های انجام شده آن موثر هستند.

در صورت سود و زیان تمام اطلاعات مربوط به درآمد و هزینه ثبت می شود. در واقع تمام منابع درآمدی شرکت، چه از فروش کالا و خدمات آن حاصل شود و یا منابع درآمدی همچون اجاره املاک و تجهیزات خود را باید در آن در نظر گرفت. در کنار درآمدها، تمامی هزینه ها از بهای تمام شده کالای فروش رفته تا هزینه های اداری، توزیع و فروش، استهلاک و هزینه های مالی و حتی مالیات تعلق گرفته به شرکت را باید با دقت بالا ثبت نمود.

برای اینکه بیشتر با عناصر صورت سود و زیان، مراحل تهیه این گزارش و نحوه تحلیل آن آشنا شوید، پیشنهاد می کنیم مقاله " صورت سود و زیان چیست؟ راهنمای محاسبه صورت سود و زیان" را مطالعه نمایید.

 

صورت سود و زیان جامع

همان طور که میدانید از نیازهای مهم در زمینه مسائل حسابداری و مالی یک شرکت، آگاه بودن از عملکرد مالی در طول یک دوره است. در نتیجه صورت سود و زیان جامع با هدف دسترسی مدیران و تصمیم گیرندگان به اطلاعات درآمدها و هزینه های شناسایی شده در یک دوره مالی مشخص تعریف شده است.

بنابراین در صورت سود و زیان جامع تمام درآمدها و هزینه ها صرف نظر از ارتباطی که با نتایج عملیات انجام شده در طول دوره می تواند داشته باشد، قید می شوند.

اجزای سود و زیان جامع

بر اساس استاندارد شماره 6 باید موارد زیر را در صورت سود و زیان جامع در نظر گرفت:

  • سود و زیان خالص دوره براساس صورت سود و زیان
  • سایر درآمدها و هزینه های شناسایی شده به تفکیک
  • تعدیلات سنواتی

توضیح بیشتر: سایر درآمدها و هزینه های تحقق نیافته از تغییر ارزش دارایی و بدهی های شرکت که صرفاً با هدف فراهم آوردن شرایط انجام فعالیت های شرکت نگهداری می شود، ناشی می شود. به عنوان مثال می توان به تجدید ارزیابی دارایی های ثابت اشاره نمود.

صورت سود و زیان جامع به دو مفهوم تئوری مالکیت و نگهداشت سرمایه تاکید دارد. در مفهوم مالکیت و با در نظر گرفتن معادله سرمایه = بدهی + دارایی، مالک را در مرکز توجه قرار می دهد. این گونه می توان بیان کرد که دارایی ها متعلق به مالک بوده و بدهی ها نیز تعهدات مالک به شمار می روند. بنابراین تغییرات سرمایه باید تحت عنوان درآمد یا هزینه شناسایی شود.

مفهوم نگهداشت سرمایه نیز پیش شرط لازم برای تمایز بین بازگشت و بازده سرمایه است.

البته بد نیست یادآوری کنیم در صورتی که به جز سود و زیان دوره و تعدیلات سنواتی، درآمد یا هزینه دیگری وجود نداشته باشد، به ارائه صورت سود و زیان جامع نیازی نیست.

صورت جریان وجوه نقد

به صورت مالی که در آن منابع و مصارف وجوه نقد یعنی همان جریان های ورودی و خروجی وجه نقد به شرکت را برای یک دوره مالی مشخص به تصویر می کشد، صورت جریان وجوه نقد می گویند.

این صورت مالی به دلیل ارائه گزارش جامع از تمام فعالیت ها و سرمایه گذاری های شرکت که باعث جذب سرمایه یا خروج وجه نقد می شود، برای تصمیم گیرندگان و صاحبان سرمایه بسیار مهم و با اهمیت است. البته در مقاله ای با عنوان "صورت جریان وجوه نقد چیست؟ بررسی اقلام و کاربرد تحلیل آن" این صورت مالی را به طور کامل توضیح داده ایم.

صورت جریان وجوه نقد

اجزای صورت جریان وجوه نقد

آنچه باید در این صورت مالی در نظر گرفته شود به سه بخش تقسیم می شود:

  • فعالیت های عملیاتی که به عنوان فعالیت های اصلی و مستمر که درآمد را برای واحد تجاری باعث می شود، در نظر گرفته می شوند.
  • فعالیت های سرمایه گذاری شامل تمام فعالیت های خرید یا فروش دارایی ثابت یا نامشهود، پرداخت وام به مشتری و وصول آن می شود.
  • فعالیت های تأمین مالی که همان دریافت نقدی از اعتباردهندگان و صاحبان سرمایه و بازپرداخت اصل آن است.

ترازنامه

ترازنامه یا بیلان نیز که از دیگر صورت های مالی مهم در حسابداری است، به صورت گزارشی از وضعیت مالی شرکت برای یک مقطع زمانی خاص تعریف می شود. برای گزارش وضعیت مالی می بایست اطلاعات مرتبط به منافع اقتصادی، تعهدات اقتصادی و حق مالی بررسی شود. بنابراین اجزای ترازنامه شامل دارایی ها، بدهی ها و حقوق صاحبان سهام می شود.

داده های مالی موجود در ترازنامه را در دو ستون کنار هم قرار می دهند. در واقع دارایی ها در سمت راست و بدهی ها و حقوق صاحبان سهام در سمت چپ قرار می گیرند؛ و از آنجا که باید همواره بین جمع دارایی ها با مجموع بدهی ها و حقوق صاحبان سرمایه توازن وجود داشته باشد، آن را ترازنامه می نامند.

ترازنامه یا بیلان

طبقه بندی اقلام ترازنامه

همان طور که گفتیم هدف اصلی از تهیه گزارش ترازنامه، ارائه اطلاعات مالی شفاف و جامع و کمک به آگاهی و تصمیم گیری بهتر مدیران است. به همین دلیل اطلاعات مالی درج شده در ترازنامه به صورت زیر طبقه بندی می شود:

  • دارایی های جاری

همان وجوه نقد یا دیگر اقلام دارایی که حداکثر تا یک سال قابل تبدیل به پول نقد هستند. در ترازنامه دارایی ها را باید به ترتیب قابلیت نقدشوندگی ثبت نمود، یعنی ابتدا پول های نقد مانند صندوق و حساب جاری شرکت، مطالبات شرکت از مشتریان بابت فروش محصولات و یا ارائه خدمات که نهایتاً تا یک سال آینده به وجه نقد تبدیل خواهند شد. پس از آن موجودی کالا و در نهایت پیش پرداخت هزینه ها و ملزومات اداری و مصرفی قرار می گیرند.

  • دارایی های ثابت مشهود

این دارایی ها طول عمری بیش از یک سال دارند. زمین، ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات در این طبقه از دارایی ها قرار می گیرند.

  • دارایی های نامشهود

دارایی هایی همچون سرقفلی، حق اختراع، نرم افزار مالی که طول عمری بیشتر از یک سال داشته و مشهود نیستند را دارایی های نامشهود می نامند.

  • سایر دارایی ها

تمامی اقلام دارایی که در سه طبقه قبل قرار نمی گیرند را می توان در این طبقه ثبت نمود. مانند سپرده دریافتنی بلند مدت و اسناد دریافتنی بلند مدت

 در سمت چپ ترازنامه نیز این اقلام به ترتیب قرار دارند:

  • بدهی های جاری

بدهی هایی که انتظار می رود حداکثر تا یک سال پس از تاریخ ترازنامه از طریق دارایی های جاری یا ایجاد سایر بدهی های جاری تسویه شود، در این دسته قرار می گیرند.

مهم ترین بدهی های جاری شامل حساب های پرداختنی، اسناد پرداختنی، حقوق پرداختنی، مالیات پرداختنی و پیش دریافت درآمد می شود.

  • بدهی های غیرجاری

بدهی هایی مانند وام بلندمدت پرداختنی، تسهیلات بلندمدت پرداختنی و اوراق قرضه پرداختنی که سررسید پرداخت آنها بیشتر از یک سال پس از تاریخ ترازنامه است.

  • سرمایه

این طبقه برای در نظر گرفتن مبالغ آورده نقدی و غیرنقدی صاحبان موسسه با هدف سرمایه گذاری تعریف شده است.

پیشنهاد می کنیم برای آشنایی بیشتر با اهمیت و اجزای ترازنامه مقاله "ترازنامه حسابداری چیست؟" را مطالعه کنید.

نوشته های مشابه

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه پارمیس

با عضویت در خبرنامه، داغ ترین مطالب هفتگی وبلاگ پارمیس را دریافت کنید!