مقالات

اصول و نکات ضروری در حسابداری شرکت های بازرگانی

در یک دسته بندی کلی می توان شرکت ها را برحسب نوع فعالیت به تولیدی، بازرگانی و خدماتی تقسیم نمود که بر حسب نوع فعالیت حسابداری این شرکت ها نیز متفاوت خواهد بود. ازجمله شرکت هایی که در اقتصاد می توانند موثر عمل کرده و سهم به سزایی در توزیع و عرضه کالا و محصولات مورد نیاز مصرف کنندگان داشته باشند، شرکت های بازرگانی هستند.

در شرکت های بازرگانی سود و زیان حاصل از فعالیت از طریق خرید و فروش کالاها و حسابداری دقیق آن محاسبه می شود. بنابراین با توجه به اهمیت حسابداری در شرکت های بازرگانی، یک حسابدار وظیفه و مسئولیتی سنگین برعهده دارد که در این مقاله به توضیح مفاهیم حسابداری بازرگانی می پردازیم

 

حسابداری بازرگانی چیست؟

در حسابداری شرکت ها را بر حسب نوع فعالیت به طبقه های تولیدی، بازرگانی و خدماتی تقسیم می کنند. در تعریف شرکت های بازرگانی می توان گفت شرکت هایی که کالا یا محصولی را از تولید کننده خریداری و یا از کشوری دیگر وارد کرده و بدون ایجاد تغییری در محصول آن را به بازار هدف عرضه نمایند، در این طبقه قرار می گیرند.

با در نظر گرفتن نوع فعالیت شرکت های بازرگانی و تعریف حسابداری، یک حسابدار در شرکت بازرگانی موظف است تمام رویدادها و جریان های مالی شرکت را به درستی شناسایی و در دفاتر مالی یا نرم افزار حسابداری ثبت نماید. با توجه به اطلاعات مالی ثبت شده، گزارش های مالی مورد نیاز برای افراد مختلف را تحت عنوان صورت های مالی تدوین و ارائه نماید. علاوه براین، به دلیل فعالیت شرکت و ضرورت پرداخت مالیات به دولت می بایست اظهارنامه مالیاتی را براساس اصول و قوانین مرتبط تهیه و به سازمان مالیاتی ارائه نماید.

همچنین با توجه به خرید و فروش نقد و نسیه کالا و محصولات در شرکت های بازرگانی و امکان در نظر گرفتن تخفیف های مختلف به هنگام فروش محصول، ثبت دقیق اطلاعات مالی هر خرید یا فروش اهمیت بسیاری دارد و حسابدار می بایست قادر به تشخیص دقیق ماهیت حساب ها و ثبت درست آنها در نرم افزار حسابداری باشد.

تشخیص درست و ثبت جریان های مالی در حسابداری بازرگانی با هدف محاسبه دقیق سود و زیان حاصل از فعالیت های شرکت در دوره های مالی مختلف انجام می شود.

پیشنهاد مطالعه : شرح وظایف رشته حسابداری

آشنایی با اقسام شرکت های بازرگانی

قبل از معرفی اقسام شرکت های بازرگانی بهتر است با انواع آن آشنا شویم. شرکت های بازرگانی را برحسب میزان مسئولیت شرکاء به 4 گروه شرکت های سرمایه ای، شخصی، مختلط و کمیتی تقسیم می کنند.

  • شرکت سرمایه ای : در این شرکت ها مسئولیت شرکا برحسب میزان سرمایه آنها تعیین می شود که شامل شرکت با سهامی عام و خاص و با مسئولیت محدود می شود.
  • شرکت مختلط : در چنین شرکت هایی مسئولیت برخی شرکا محدود به میزان سرمایه (شرکای عادی) و مسئولیت برخی دیگر نامحدود (شرکای ضامن) است.
  • شرکت شخصی : شرکتی که در آن مسئولیت تمام شرکاء نامحدود در نظر گرفته شده و درنتیجه تعهدات مالی شرکت تمام دارایی شرکاء را شامل شود، به عنوان شرکت شخصی معرفی می شود. شرکت های تضامنی و نسبی نمونه شرکت های شخصی هستند.
  • شرکت های کمیتی : شرکت هایی مانند شرکت تعاونی تولید یا مصرف و وام که با هدف رفاه شرکاء تشکیل شده و برای شرکای زیاد آن هیچ مسئولیتی تعریف نشده است، در دسته شرکت های کمیتی قرار می گیرند.

به عنوان یک حسابدار نیاز است در کنار آشنایی با انواع شرکت های بازرگانی، 7 قسم شرکت های تجاری که در ماده 20 قانون تجارت ایران ذکر شده است را نیز بشناسید. بنابراین اقسام شرکت های بازرگانی به شرح زیر است:

  • شرکت با مسئولیت محدود : مطابق با ماده 94 قانون تجارت، شرکتی که با هدف تجاری بین دو یا چند نفر تشکیل شده و شرکاء بدون تقسیم سرمایه به سهام یا قطعات سهام فقط به میزان سرمایه خود مسئول تعهدات و قروض شرکت باشند.
  • شرکت تضامنی : شرکتی که به اعتبار شخصیت شرکای آن تشکیل می شود. درنتیجه مسئولیت شرکاء بر اساس سرمایه نبوده و می توان گفت این مسئولیت نامحدود است و مسئول کلیه قروض و تعهدات شرکت تمام شرکا هستند.
  • شرکت سهامی : شرکتی که سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام به مبلغ اسمی سهام محدود می شود. شرکت های سهامی را به دو نوع سهامی عام (بخشی از سرمایه شرکت از طریق فروش سهام به مردم تأمین می شود) و سهامی خاص (تمام سرمایه آن زمان تأسیس توسط مؤسسین شرکت تأمین می شود) تقسیم می شود.
  • شرکت مختلط سهامی : طبق ماده 162 قانون تجارت، شرکتی که تحت اسمی مخصوص بین شرکای سهامی یا یک یا چند شریک ضامن تشکیل می شود.
  • شرکت مختلط غیرسهامی : بر اساس ماده 141 قانون تجارت، شرکت هایی که با هدف امور تجاری بین یا یا چند شریک ضامن و یک یا چند شریک با مسئولیت محدود و بدون انتشار سهام تشکیل می شود.
  • شرکت تعاونی تولید و مصرف : شرکت متشکل از اشخاص حقیقی و یا حقوقی که بسته به نوع تعاونی به تولید و فروش اجناس و تقسیم سود و زیان بین شرکا می پردازد.
  • شرکت نسبی : شرکتی که برای امور تجاری با نامی مشخص بین دو یا چند شریک تشکیل شده است و مسئولیت شرکاء براساس نسبت سرمایه آنها در شرکت تعیین می شود.

سیستم ثبت موجودی کالا در شرکت های بازرگانی 

سیستم های ثبت مناسب برای حسابداری بازرگانی

آنچه به عنوان چرخه عادی عملیات در شرکت های بازرگانی مرسوم است، با خرید کالای تجاری آغاز و جمع آوری وجوه حاصل از فروش کالاهای موجود در بازرگانی به پایان می رسد. مدت زمان چرخه عملیات برای شرکت های بازرگانی بر حسب اینکه زمان پرداخت وجه توسط خریدار همزمان با تحویل کالا است (نقدی) یا پرداخت وجه کالای خریداری شده در زمانی توافقی بین خریدار و فروشنده انجام می شود (نسیه)، متفاوت است و همین تفاوت نیز اصول حسابداری خاصی را باعث می شود که حسابدار باید بر شرایط ثبت جریان های مالی با شرایط نقد و نسیه مسلط باشد. آنچه در حسابداری اهمیت دارد ثبت دقیق جریان های مالی حاصل از خرید و فروش کالا در شرکت های بازرگانی با هدف محاسبه سود و زیان حاصل از آن است. در حسابداری دو سیستم ادواری و دائمی برای ثبت جریان های مالی وجود دارد.

سیستم ثبت ادواری

در این شیوه از سیستم ثبت، اندازه گیری حساب موجودی کالا در پایان دوره مالی یا هر زمان که به اطلاعات ریالی کالا نیاز است؛ از طریق شمارش تعداد کالا و ارزش گذاری آن انجام می شود.

برای حسابداری شرکت بازرگانی اگر در طی دوره مالی کالایی خریداری شود، حساب خرید به اندازه مبلغ بهای تمام شده کالای خریداری شده بدهکار می شود. به هنگام فروش کالا نیز معادل مبلغ واگذار شده به مشتری، حساب فروش بستانکار می شود.

برای تهیه صورت های مالی شرکت بازرگانی می بایست موجودی کالای فروش نرفته در پایان دوره به عنوان موجودی کالا در ابتدای دوره در ترازنامه ثبت می شود. در صورت سود و زیان نیز موجودی کالای به فروش نرفته برای محاسبه بهای تمام شده کالای فروش رفته و مبلغ بهای تمام شده کالای آماده فروش ثبت می شود.

پیشنهاد مطالعه : بهای تمام شده کالای تولید شده

سیستم ثبت دائمی

در سیستم ثبت دائمی همزمان با خرید و فروش کالا و محصولات موجودی کالا در دفاتر حسابداری ثبت می شود. به بیان دقیق تر در این سیستم می بایست مقادیر و ارزش گذاری موجودی کالا در حسابداری به روز باشد.

در این سیستم ثبت باید برای هر یک از اقلام موجودی در دفاتر حسابداری، حسابی جداگانه تعریف شود و به کمک سیستم اطلاعاتی مناسب مقدار و بهای خرید و فروش کالا در دفاتر ثبت شود. در سیستم ثبت دائمی موجودی با خرید کالا، حساب موجودی کالا بدهکار و هنگام فروش کالا معادل بهای تمام شده کالای فروش رفته حساب موجودی کالا بستانکار می شود.

همچنین با توجه به اینکه فروش کالا می تواند در شرایط نقدی و یا نسیه انجام شود، نوع ثبت حساب ها کمی متفاوت خواهد بود. در واقع در صورت فروش نقدی کالا، حساب وجوه نقد بدهکار و حساب فروش کالا بستانکار می شود. در صورتی که فروش کالا در شرایط نسیه انجام شود، حساب دریافتنی بدهکار و حساب موجودی کالا بستانکار می شود.

مزیتی که سیستم ثبت دائمی به همراه دارد این است که با در اختیار داشتن اطلاعات به روز از معاملات انجام شده، نیازی به شمارش فیزیکی کالا وجود نداشته و تنها از طریق اطلاعات ثبت شده می توان موجودی کالای فروش نرفته و بهای تمام شده کالای به فروش رفته را محاسبه نمود.

تخفیفات در حسابداری بازرگانی 

معرفی انواع تخفیفات در حسابداری بازرگانی

از آنجا که فعالیت شرکت های بازرگانی بر پایه خرید محصولات و کالاها و فروش آنها بدون ایجاد تغییر در محصولات است، می توان به هنگام فروش محصولات و بسته به شرایط خریدار برای هر خرید درصدی تخفیف در نظر گرفت.

در حسابداری بازرگانی با توجه به امکان تعریف تخفیف های مختلف در هر معامله، می بایست حسابدار بازرگانی با انواع تخفیف و نحوه ثبت آنها در دفاتر مالی یا نرم افزار حسابداری به خوبی آشنا باشد.

  • تخفیف تجاری در شرکت بازرگانی : یکی از روش های افزایش فروش محصول در نظر گرفتن درصد تخفیف با شرایط ویژه است. در تخفیف تجاری که با هدف افزایش فروش تعریف می شود، به ازای خرید بیشتر از حدی مشخص یا خرید در فصل هایی خاص، درصدی تخفیف برای خریدار در نظر می گیرند. لازم است بدانید از آنجا که تخفیف های تجاری قبل از تحقق مبادله در نظر گرفته می شوند، در حسابداری بازرگانی در نظر گرفته نشده و تنها مبلغ خالص خرید در دفاتر ثبت می شوند.
  • تخفیف نقدی در شرکت بازرگانی : اغلب در شرکت های بازرگانی حجم معاملات بالا است و به همین دلیل روش های مختلف خرید نقدی و نسیه برای مشتریان در نظر گرفته می شود. حال در صورتی که خریدار زودتر از موعد مقرر حساب خود را پرداخت نماید، می توان به عنوان تشویق درصدی تخفیف برای آن در نظر گرفت. از آنجا که به هنگام خرید در نظر گرفتن تخفیف و درصد آن مشخص نیست، در حسابداری بازرگانی با شرایط تخفیف نقدی مبلغ خرید بدون در نظر گرفتن تخفیف بدهکار و مبلغ پرداختی بستانکار می شود. در تخفیف نقدی، مبلغ تخفیف در صورتی که پرداخت زودتر از زمان تعیین شده انجام شود در حساب ها ثبت می شود. در واقع تخفیف نقدی را برای خرید در شرایط نسیه تعریف می کنند؛ بدین صورت که فروشنده خود به خریداران اعلام می کند اگر به عنوان مثال تا ده روز پس از صدور فاکتور خرید تمام یا بخشی از مبلغ فاکتور را پرداخت نمایند، درصدی تخفیف برای فاکتور آنها در نظر گرفته می شود که به این دوره ده روزه دوره تخفیف می گویند. بر اساس اصول پذیرفته شده حسابداری، موجودی ها باید بعد از کسر تخفیفات نقدی خرید در دفاتر حسابداری ثبت شوند، بنابراین از آنجا که تخفیفات خرید صرفه جویی در بهای تمام شده به شمار می روند نمی توان به عنوان درآمد در نظر گرفت.
  • تخفیف توافقی در شرکت بازرگانی : نوع دیگر تخفیفات که می توان برای شرکت های بازرگانی در نظر گرفت، تخفیف توافقی است که به نوعی قدرت چانه زنی خریدار و فروشنده به حساب می آید و تنها بر اساس توافق بین این دو تعریف می شود. حسابداری که در شرکت های بازرگانی فعالیت می کند، باید بداند که تخفیف توافقی در دفاتر حسابداری ثبت نمی شود و تنها مبلغ تخفیف در زیر فاکتور خرید یا فروش درج می شود.
  • تخفیف به علت عیب و نقص در شرکت بازرگانی : در خرید و فروش محصولات امری طبیعی است که تمام یا بخشی از محصول معیوب بوده و یا مطابق با نمونه اولیه نباشد. از جمله راهکارهای موجود در این شرایط عودت محصولات معیوب و یا اعمال درصدی تخفیف برای کیفیت پایین محصولات است. در این شرایط لازم است مبلغی عودت داده شده یا تخفیف در نظر گرفته شده به صورت برگشت از خرید یا تخفیف ثبت شود. در حسابداری برگشت کالا و بهای آن، در شرایط عودت بهای تعداد کالای خریداری شده و یا کاهش در بهای کالای خریداری شده، حساب موجودی کالا بستانکار و حساب پرداختنی بدهکار می شود.

 صورت سود و زیان شرکت های بازرگانی

صورت سود و زیان در حسابداری بازرگانی

همان طور که در بخش تعریف شرکت های بازرگانی گفتیم، هدف از فعالیت های تجاری در این شرکت ها و خرید و فروش محصولات و کالاهای مختلف به دست آوردن سود است. به همین دلیل صورت های مالی که نوعی گزارش از وضعیت مالی شرکت به حساب می آیند، به ویژه صورت سود و زیان از اهمیت بسیار بالایی در حسابداری بازرگانی برخوردار است. می توان گفت در حسابداری بازرگانی ثبت میزان دارایی شرکت، محاسبه هزینه ها و میزان بدهی آن و سود و زیان حاصل از معاملات اهمیت بسیار دارد؛ در واقع وظیفه حسابدار بازرگانی انجام این دست از محاسبات مالی است.

صورت سود و زیان برای شرکتهای بازرگانی به دو صورت چند مرحله ای و تک مرحله ای قابل تهیه و ارائه است. در صورت سود و زیان تک مرحله ای تمام هزینه ها در یک گروه و تمامی درآمدها در گروهی دیگر طبقه بندی می شود و از تفاوت این دو گروه سود خالص حاصل می شود. لازم به ذکر است این نوع صورت سود و زیان اطلاعات بسیار کمی را در اختیار مخاطبان خود قرار می دهد، به همین دلیل تهیه صورت سود و زیان چند مرحله ای کاربردی تر و رایج تر است.

به شما پیشنهاد می کنیم به منظور اطلاعات بیشتر در رابطه با این صورت مالی مهم، مقاله صورت سود و زیان چیست؟ راهنمای محاسبه صورت سود و زیان را مطالعه نمایید.

در صورت سود و زیان چند مرحله ای عناوین مختلفی در نظر گرفته می شود که در زیر آنها را لیست کرده ایم:

فروش خالص = فروش – (تخفیفات نقدی فروش+برگشت از فروش و تخفیفات)

بهای تمام شده کالای فروخته شده

سود ناخالص = فروش خالص – بهای تمام شده کالای فروخته شده

هزینه های عملیاتی = هزینه های فروش + هزینه های اداری و عمومی

سود خالص عملیاتی = سود ناخالص – هزینه های عملیاتی

سایر درآمدها = سود سپرده ثابت + سود حاصل از فروش دارایی ثابت + درآمد اجاره

سایر هزینه ها = هزینه های مالی

سود خالص قبل از مالیات = سود خالص عملیاتی + سایر درآمد – سایر هزینه ها

 ترازنامه در حسابداری بازرگانی

ترازنامه در حسابداری بازرگانی

ترازنامه ازجمله صورت های مالی مهم است که در آن گزارشی لحظه ای از وضعیت مالی یک شرکت بر اساس دارایی ها، بدهی ها و سرمایه صاحبان سرمایه ارائه می شود. پیشنهاد می کنیم برای بررسی کامل ترازنامه به مقاله ترازنامه حسابداری چیست؟ ترازنامه به عنوان صورت مالی چه کاربردی دارد؟ در بخش وبلاگ سایت پارمیس مراجعه نمایید.

از آنجا که اغلب ترازنامه برای استفاده کنندگان خارجی و در پایان دوره مالی تدوین می شود، با هدف تسهیل در تصمیم گیری به صورت اقلام طبقه بندی شده ارائه می شود که ترتیب اقلام به صورت زیر باید رعایت شود:

  • دارایی های جاری : در حسابداری تمام دارایی هایی که در بازه کوتاه مدت، حدود یک سال به پول نقد تبدیل می شوند در دسته دارایی های جاری قرار می گیرند. با توجه به ماهیت ترازنامه می بایست دارایی های جاری را به صورت نزولی بر اساس نقدینگی ثبت نمود. به عنوان نمونه: موجودی نقدی شرکت، کالای شرکت و سرمایه گذاری های کوتاه مدت آن
  • دارایی های غیرجاری : دارایی هایی که بیشتر از یک سال برای تبدیل آنها به وجه نقد زمان نیاز است. در حسابداری این نوع از دارایی ها را به سه دسته ثابت، اوراق بهادار و دارایی نامشهود طبقه بندی می کنند.
  • بدهی ها : تمامی دیونی که باید توسط شرکت پرداخت شوند را به عنوان بدهی طبقه می کنند که بدهی نیز همانند دارایی به دو طبقه بدهی جاری و بدهی غیرجاری تقسیم می شود.

 

نرم افزار حسابداری بازرگانی پارمیس

با توجه به مطالب بالا، حسابداری شرکت های بازرگانی با هدف محاسبه دقیق میزان سود و زیان حاصل از خرید و فروش کالا و محصولات اهمیت بسیار دارد که استفاده از ابزار مناسب برای ثبت جریان های مالی، دقت و سرعت حسابداری را بهبود می دهد. مهم ترین ابزار برای حسابداران امروز، نرم افزار حسابداری با قابلیت های متعدد و کاربردی است که تمام نیازهای ثبت فرآیندهای مالی شرکت را بر حسب نوع فعالیت آن تأمین نماید.

فناوری اطلاعات پارمیس با هدف پاسخ به نیاز کسب وکارهای مختلف در ثبت جریان های مالی به طراحی و عرضه نرم افزار حسابداری بازرگانی، تولیدی و شرکتی اقدام کرده است. همچنین به دلیل سابقه فعالیت بلند مدت در این زمینه با تمام نیازهای حسابداری کسب وکارهای مختلف آشنا بوده و به همین جهت نرم افزار حسابداری یکپارچه و نرم افزار حسابداری آنلاین را نیز به بازار عرضه کرده است.

نرم افزار حسابداری شرکتی پارمیس دارای زیرسیستم های مختلف اشخاص، حسابداری، بانک و چک، انبار و خرید و فروش است که مدیریت مشتریان و امور مالی ناشی از خرید و فروش کالاها و محصولات را برای بخش حسابداری تسهیل می کند.

در نرم افزار حسابداری پارمیس امکان تهیه تمام گزارش های مالی مهم مانند صورت های مالی و دیگر گزارشات با توجه به نیاز مدیریت و داده های ثبت شده وجود دارد. در زیرسیستم خرید و فروش پارمیس امکاناتی همچون تهیه انواع فاکتورهای خرید، فروش، برگشت از خرید یا فروش، امکان مشاهده موجودی کالا در انبار، آخرین گردش کالای انتخابی و فی خرید آن، درج اضافات و کسورات در فاکتور و محاسبه مالیات آن، امکان ثبت درصد تخفیف و مشاهده میزان سود در فاکتور و بسیاری دیگر در نظر گرفته شده است.

همچنین در نرم افزارهای حسابداری پارمیس امکان درج درصد تخفیف برای هر فاکتور وجود دارد که محاسبات مالی و پرداخت ها را در شرکت های بازرگانی برای هر معامله انجام می دهد. لازم است اشاره شود که نرم افزار حسابداری پارمیس پرو امکان ثبت موجودی کالا به صورت سیستم ادواری و نرم افزار یکپارچه پارمیس به صورت ثبت دائمی وجود دارد. 

شما می توانید جهت دریافت مشاوره و مشاهده دمو نرم افزار حسابداری پارمیس با کارشناسان فروش تماس حاصل نمایید.

نوشته های مشابه

ارسال نظر

کادرهایی که با علامت (*) مشخص شده اند وارد کردن اطلاعات در آنها الزامی می باشد. کد HTML مجاز نیست.

عضویت در خبرنامه پارمیس

با عضویت در خبرنامه، داغ ترین مطالب هفتگی وبلاگ پارمیس را دریافت کنید!