مبنای نقدی ( کامل )

حسابداری نقدی ، روش حسابداری است که اساس آن بر دریافت و پرداخت وجه نقد استوار است . در این سیستم هرگونه تغییر در وضعیت مالی موسسه ، مستلزم مبادله وجه نقد است و درآمدها زمانی شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند که وجه نقد آنها دریافت شود و هزینه ها زمانی شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند که وجه آنها به صورت نقد پرداخت گردد.

مبنای تعهدی ( کامل )

در مبنای تعهدی کامل ، درآمدها زمانی شناسایی و در دفاتر حسابداری منعکس می گردند که تحصیل میشوند یا تحقق می یابند . در این مبنا ، زمان تحصیل یا تحقق درآمد ، هنگامی است که درآمد به صورت قطعی مشخص می شود یا بر اثر ادامه خدمات حاصل می گردد . لذا زمان وصول وجه در این روش مورد توجه قرار نمیگیرد ، بلکه زمان تحصیل یا تحقق درآمد در شناسایی و ثبت درآمد اهمیت دارد . همچنین در این مبنا ، زمان شناسایی و ثبت هزینه ها ، زمان ایجاد و یا تحقق هزینه ها است و زمانی که کالایی تحویل میگردد یا خدمتی انجام می شود ، معادل بهای تمام شده کالا‌ی تحویلی و یا خدمت انجام یافته ، بدهی قابل پرداخت ایجاد می شود .

از این رو ، تفاوت اصلی میان این دو سیستم حسابداری ، زمان شناسایی مبادلات است .

منتشر شده در کانال حسابداری

تعریف حسابداری دولتی :

حسابداری دولتی نظامی است که به منظور تصمیم گیری صحیح مالی و کنترل برنامه های مصوب بودجه سالانه و منابع مالی مورد استفاده دولت ، اطلاعات مالی مربوط به فعالیت های وزارتخانه ها و موسسات دولتی را جمع آوری ، طبقه بندی ، تلخیص و گزارش می نماید تا دولت ، مدیران مالی ، دستگاه های دولتی ، ذیحسابان خزانه ، و دیوان محاسبات بتوانند از این اطلاعات مالی در جهت امور مربوطه استفاده کنند.با توجه به دریافت اصل کنترل بودجه و اصل منابع مالی دولت از اصول بنیادی حسابداری دولتی است.

اصول حسابداری دولتی بر مبنای موارد زیر است :

 

  • اصل تقدم قوانین و مقررات مالی هر کشور بر اصول پذیرفته شده حسابداری
  • اصل استفاده از مبنای نیمه تعهدی و تعهدی تعدیل شده 
  • اصل لزوم رعایت حساب های بودجه ای و دولتی
  • اصل تامین اعتبار در ایجاد و تعهد 
  • اصل استفاده از حساب های مستقل

 

مواردی که سبب وجه تمایز بین حسابداری دولتی و حسابداری بازرگانی می گردند عبارت اند از :

تفوت در نحوه ثبت داراریی های ثابت : در حسابداری بازرگانی داراریی ها در بخش بهای تمام شده ثبت می گردند و در مدت چندین سال مستهلک می شوند اما در حسابداری دولتی به محض خرید دارایی های ثابت مبلغ پرداختی به حساب هزینه ثبت می گردد.

تفاوت در صورت های مالی : در حسابداری بازرگانی صورت های سود و زیان ، ترازنامه صورت دریافت و پرداخت و صورت درآمد و هزینه تهیه می شود در صورتی که در حسابداری دولتی صورت های مالی منتهی به شناخت سود می شود.

تفاوت در اجرای قوانین و مقررات : در حسابداری دولتی قوانین و مقررات علاوه بر نظارت و حاکمیت بر فعالیت های حسابداری ،تعیین کننده اختیارات ، وظایف و مشئولیت های مدیران و مسئولان مالی سازمان های دولتی نیز هستند.

لزوم تهیه و اجرای بودجه و اعمال کنترل بودجه ای : کنترل بودجه در حسابداری بازرگانی که در موسسات بازرگانی مورد استفاده قرار می گیرد حائز اهمیت خاصی نیستند در حالیکه در حسابداری دولتی ، دفاتر و سیستم حسابداری در سازمان های دولتی به نحوی طراحی می شوند که کنترل بودجه مصوب در حسابداری دولتی از بالاترین اهمیت برخوردار باشد.

تفاوت در حساب های مستقل :حساب مستقل عبارت است از وجوه نقدی یا سایر دارایی ها و منابع مالی که برای اجرای برنامه ها و عملیات معین برای تحقق اهداف مشخص طبق قوانین و مقررات ایجاد می شود بنابراین وجود حساب مستقل یکی از اساسی ترین تفاوت های بین حسابداری دولتی و حسابداری بازرگانی است.

تفاوت در مبنای حسابداری : در حسابداری بازرگانی به لحاظ رعایت اصل کاهش هزینه های یک دوره از درآمدهای همان دوره فقط از مبنای تعهدی کامل استفاده می شود این در حالی است که در حسابداری دولتی مبنای نقدی یا نقدی تعدیل شده و یا نیمه تعهدی مورد اتفاده قرار می گیرد.

تفاوت در شکل و ترکیب سازمانی و حدود مسئولیت :در سازمان ها و ادارت دولتی حدود ، وظایف ، اختیارات و مسئولیت کارکنان به وسیله قانون و مقررات تعیین شده اند و مدیران این قبیل از موسسات در مقابل عموم مسئولند.

مبانی حسابداری دولتی :

 

  • حسابداری نقدی
  • حسابداری تعهدی
  • حسابداری نیمه تعهدی
  • حسابداری تعهدی تعدیل شده
  • حسابداری نقدی تعدیل شده 

 

انواع حساب های مستقل در حسابداری دولتی به شرح زیر است :

1.حساب مستقل عمومی (وجوه عمومی ) :

این حساب جهت ثبت و نگهداری رویدادها ی مربوط به دریافت ها و پرداخت های دولت است که از طریق خزانه داری کل صورت می گیرد .

2.حساب مستقل وجوه جاری (هزینه ای ) :

جهت رویدادهای مالی و بودجه ای مربوط به اعتبارات مصرفی دستگاه های اجرایی دولت مورد استفاده قرار می گیرد .

3.حساب مستقل وجوه درآمد اختصاصی :

منظور از وجوه اختصاصی درآمدهایی هستند که برخی دستگاه های اجرایی دولتی به موجب قانون جهت انجام مصارف از پیش تعیین شده وصول کرده و هزینه می کنند بنابراین حساب های مربوط به فعالیت های این گونه در آمدها در حساب مستقل وجوه اختصاصی ثبت و نگهداری می شود .

4.حساب مستقل وجوه امانی :

وجوهی هستند که بصورت امانت در خزانه ی عمومی دولت نگهداری می شود و رویداد های مالی مربوط به دریافت و پرداخت و نحوه ی استرداد آنها در این نوع حساب ثبت و نگهداری می شود.

5.حساب مستقل وجوه عمرانی (سرمایه ای ):

این حساب مربوط به ثبت و نگهداری رویدادهای مربوط به طرح و پروژه های عمرانیست که عمر مفید آنها بیش از یکسال مالی است مانند : احداث ساختمان ها و یا خرید تجهیزات و تاسیسات .

منتشر شده در مقالات

حسابداری علمی است که دارای اصطلاحات و لغات تخصصی مربوط به خود می باشد آشنایی با اصطلاحات پرکاربرد سبب می شود در مواجه با آن ها دانسته هایی هرچند کوچک داشته باشیم که ممکن است ما را در انتخاب روش درست مدیریت حساب های خود یاری کند.در این مقاله به معرفی چند اصطلاح حسابداری می پردازیم.

حسابداری دولتی

به مجموعه فعالیت های سازمان های دولتی مانند تجزیه و تحلیل،ثبت و گزارش،طبقه بندی،تلخیص و تفسیر گزارشات موجود که با رعایت قوانین و اصول حسابداری دولتی انجام می گردد گویند که شامل عملیاتی همچون تهیه گزاش های مالی،حفظ حساب های ارگان های دولتی و وصول و پرداخت منابع مالی دولتی می باشد.

حساب مستقل

برای جداسازی برنامه ها از محلی که منبع درآمد مالی به طور جداگونه ای می باشد حساب مستقلی وجود دارد که شامل وجوه نقدی یا غیر نقدی و به طور خلاصه کلیه منابع و دارایی های مالی که برای هدف خاصی و بر اساس قوانین و مقررات از پیش تعیین شده می باشد.حساب مستقل باعث ایجاد واحد حسابداری و مالی مستقلی می شود که خود شامل حساب های دائمی و موقت می باشد.

حسابداری نقدی 

در این نوع حسابداری درآمد ها از وصول وجوه نقدی موجود و هزینه ها از پرداخت وجوه نقدی موجود در سال مالی منظور می گردد.براساس این مبنا تحقق یافتن درآمدها،تعهدات،هزینه ها که می تواند در نتیجه خرید یا فروش کالا باشد در شاخه درآمدها یا هزینه ها نمی گنجد بلکه شرط اصلی برای ثبت تمامی موارد بالا در گرو پرداخت هزینه ها می باشد بنابراین صورت های مالی که بر اساس حسابداری نقدی بررسی می شوند دارای حساب های دریافتی و پرداختی نمی باشند.

حسابداری تعهدی

بر اساس این نوع حسابداری درآمدهای حاصل از فروش و ارائه کالاها در سال جاری به حساب مالک منظور می گردد اگرچه درآمد حاصل از فروش یا ارائه کالا در سال های مالی قبل نیز دریافت می گردد و هزینه های مربوط به خرید یا دریافت خدمات مورد نظر در حساب در نظر گرفته می شود بنابراین هزینه کالاهای خریداری شده در سال های مالی قبل یا بعد از خرید پرداخت می گردد.بر اساس این حسابداری درآمدها و هزینه ها در دوره سال جاری در حساب منظور می گردند حتی اگر دریافت ها یا پرداخت ها در همان سال صورت نپذیرد.

حسابداری نیمه تعهدی 

حسابداری نیمه تعهدی ترکیبی از حسابداری نقدی و حسابداری تعهدی است که برای درآمدها از حسابداری نقدی و برای هزینه ها از حسابداری تعهدی استفاده می گردد از دیدگاه دیگر در حسابداری نیمه تعهدی درآمدهای دریافت شده و هزینه های پرداخت شده در حساب های دوره مالی جاری منظور می گردند.

حسابداری تعهدی تعدیل شده

ثبت و شناخت درآمدها در دوره مالی جاری توسط حسابداری تعهدی تعدیل شده انجام میگردد که قابلیت آماده بودن،در دسترس بودن و محاسبه شدن را داراست.منظور از آماده بودن درآمد این است که در زمان موردنظر یا مدت زمان کوتاهی پس از پایان دوره قابل وصول بودن می باشد به گونه ای که پرداخت هزینه ها و تعهدات از درآمد مذکور قابل اجرا باشد و منظور از قابلیت محاسبه این است که مبلغ ریالی آن را در هر زمان بتوان به میزان دقیق محاسبه کرد بر اساس این مبنا هزینه های موجود در دوره موردنظر پرداخت گردیده و در حساب ثبت می گردند.

حسابداری نقدی تعدیل شده

بر اساس این حسابداری ثبت درآمدهای حاصل از دریافت وجوه نقدی و ثبت هزینه های حاصل از پرداخت وجوه نقد بابت تعهدات صورت گرفته ایجاد می شود به عبارت دیگر وجوه نقدی در زمان وصول و وجوه نقدی در زمان پرداخت ناشی از ارائه خدمات مانند خرید یا فروش کالا شناخته شده و ثبت می گردند.

سالی مالی

به یک سال شمسی که که از اول فروردین آغاز و تا پایان اسفند ماه ادامه دارد گویند.

نکته: مفهوم "دوره مالی" در سازمان و شرکت های مختلف میتواند در بازه های زمانی متفاوتی انتخاب شود و لزوماً یک سال به طول نیانجامد یا از اول فروردین ماه آغاز نشود.

بودجه کل کشور

به برنامه مالی دولت که برای یکسال مالی برنامه ریزی می شود گویند که در آن پیش بینی های لازمه انجام گرفته و درآمدها و هزینه های در نظر گرفته شده اعم از منابع تامین اعتبار،هزینه های لازم برای انجام عملیات مورد نظر در آن ذکر می گردد این بودجه از چند قسمت تشکیل شده است و شامل بودجه عمومی،بودجه شرکت ها و نهادهای دولتی و بودجه موسسات دیگر می باشد.

تفریغ بودجه 

از نظر لغوی به معنای فارغ ساختن است اما در اصطلاح حسابداری به معنای مشخص شدن نتیجه اجرای بودجه می باشد.

صورت حساب عملکرد بودجه

مقایسه هزینه های واقعی و هزینه های پیش بینی شده و همچنین مقایسه درآمدهای پیش شده و درآمدهای واقعی را گویند.

دیون بلامحل

عبارت است از بدهی های قابل پرداخت در سال های گذشته که برای آن ها اعتباری در نظر گرفته نشده یا برای اعتبارات جاری اضافی می باشند و در هر دو صورت توسط یکی از راه های زیر بدون اختیار دستگاه مربوطه ایجاد شده است 

الف)قوانین در نظر گرفته شده از سوی مراجع ذیصلاح انواع بدهی های مربوط به وزارت خانه ها،موسسات دولتی و شرکت های دولتی که ناشی از خدماتی مانند حق اشتراک آب،برق،گاز و یا هزینه های مخابرایی و پستی و امثال آن ها که خارج از اختیارات دستگاه اجرایی ایجاد شده می باشد.

ب)سایر بدهی های خارج از اختیارات دستگاه اجرایی که این بخش از طرف وزارت اقتصادی و دارایی تعیین و اعلام می گردد.

درآمد عمومی

بر اساس قانون بودجه کل کشور تمامی درآمدهای وزارت خانه ها،موسسات دولتی و مالیات،سود و زیان سهام شرکت های دولتی و سایر درآمدها تحت عنوان درآمد عمومی منظور می گردد.

درآمد اختصاصی

به موجب قوانین تصویب شده تمامی درآمدهای حاصل از مصارف خاص در بودجه کل کشور که با عنوان درآمد اختصاصی منظور می گردند و دولت وظیفه دارد که تا سه سال پس از تصویب این قوانین بودجه اختصاصی را حذف نماید.

مازاد

به میزان درآمد بر هزینه اضافی که در صورت حساب درآمد و هزینه منظور می گردد گویند.

سایر منابع تامین اعتبار

منابعی که سبب تولید اعتبار می گردند مانند وام،برگشتی از پرداخت های سال های قبل،انتشار اوراق قرضه که ماهیت درآمد ندارند.

وجوه عمومی 

نقدینه های مربوط به وزارت خانه ها،نهادهای دولتی و غیر دولتی،موسسات عمومی غیر دولتی و سایر سازمان های وابسته به سازمان های ذکر شده که خصوصی نیست را گویند و منحصرا برای مصارف عمومی می باشد و به وسیله قانون امکان دخل و تصرف در آن وجود دارد.

ذیحساب-عامل خزانه

شخصی است که به موجب حکم وزارت خانه اقتصادی و دارایی به منظور نظارت و تامین هماهنگی لازم در جهت اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارت خانه ها،موسسات،شرکت های دولتی و اجرایی منصوب گشته است و سایر وظایف وی به شرح زیر می باشد.

1-نظارت بر امور مالی و محاسباتی بر اساس قانون مصوب و اطمینان از صحت اجرای درست آن ها

2-نظارت بر اسناد و دفاتر مالی 

3-نگهداری و حفظ وجوه و نقدینگی های اوراق بهادار

4-نگهداری و حفظ حساب های مربوط به اموال دولتی

معاون ذیحساب

فردی که بر اساس حکم وزارت امور اقتصادی و دارایی به این سمت منصوب می گردد.

تشخیص

عبارت است از عملی که برای تعیین و انتخاب کالا یا خدماتی که سبب ساز رسیدن به هدف های مورد نظر دستگاه های اجرایی انجام می گیرد.

 

منتشر شده در مقالات
نیاز به توضیحات بیشتر دارید؟
کارشناسان پارمیس آماده پاسخگویی به شما هستند...
با ما تماس بگیرید
خبرنامه
خبرنامه پارمیس
با عضویت در خبرنامه آخرین اخبار و اطلاعیه های پارمیس را در ایمیل خود دریافت نمایید.

افتخارات پارمیس

جوایز و افتخارات پارمیس